Choroba pracownika tymczasowego w Holandii: prawa i obowiązki

Praca w Holandii jako pracownik tymczasowy (uitzendkracht) niesie ze sobą wiele pytań, szczególnie jeśli chodzi o sytuacje związane z chorobą (ziekteverzuim). W tym obszernym przewodniku wyjaśnimy, jak działa klauzula pracy tymczasowej (uitzendbeding), jakie masz prawa w trakcie choroby, jak przebiega proces zgłaszania nieobecności z powodu choroby oraz na czym polega wynagrodzenie chorobowe (loondoorbetaling) zgodnie z obowiązującą umową zbiorową dla pracowników tymczasowych (CAO voor Uitzendkrachten). Dodatkowo przedstawimy praktyczne przykłady, szczegółowe informacje o instytucjach takich jak UWV i świadczeniach WIA, omówimy różnice między lekarzem zakładowym (bedrijfsarts) a arbo-arts oraz zaproponujemy praktyczne wskazówki i odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.

Czym jest klauzula pracy tymczasowej (uitzendbeding)?

Definicja i znaczenie

Klauzula pracy tymczasowej to specjalne postanowienie w umowie o pracę tymczasową, które odróżnia ją od standardowych umów o pracę. W praktyce oznacza, że umowa ta jest ściśle powiązana z dyspozycyjnością pracownika tymczasowego dla konkretnego zleceniodawcy (opdrachtgever).

Jak działa klauzula?

• Umowa o pracę tymczasową może zostać zakończona automatycznie, jeśli zleceniodawca nie ma już dla pracownika pracy do wykonania.
• Nie jest wymagane standardowe wypowiedzenie, co daje elastyczność zarówno zleceniodawcy, jak i agencji pracy tymczasowej (uitzendbureau).

Przykład:

Jan, pracownik tymczasowy zatrudniony przez agencję, pracuje dla firmy produkcyjnej. Gdy firma kończy zamówienie, nie ma już dla Jana pracy. Dzięki klauzuli pracy tymczasowej jego umowa wygasa automatycznie bez konieczności wypowiedzenia.

Choroba pracownika tymczasowego – co zmieniło się od 1 lipca 2023?

Sytuacja przed zmianą

Do 30 czerwca 2023 roku klauzula pracy tymczasowej była często wykorzystywana do zakończenia umowy natychmiast po zgłoszeniu choroby. Oznaczało to, że pracownik tymczasowy mógł stracić pracę już w pierwszym dniu nieobecności, bez prawa do wynagrodzenia za czas choroby.

Zmiany wprowadzone przez nową umowę zbiorową (CAO voor Uitzendkrachten)

Od 1 lipca 2023 roku obowiązuje nowa umowa zbiorowa, która wprowadziła istotne zabezpieczenia praw pracowników tymczasowych:

• Umowa o pracę tymczasową nie kończy się automatycznie po chorobie.
• Zakaz wypowiadania umowy w trakcie choroby jest respektowany również przy klauzuli pracy tymczasowej.
• Agencja pracy tymczasowej jest zobowiązana do wypłacania wynagrodzenia chorobowego zgodnie z fazami CAO (A, B, C).

Dzięki temu pracownicy tymczasowi mają większą ochronę i pewność zatrudnienia podczas choroby.

Szczegółowy proces zgłaszania choroby (ziekmelding) i co dzieje się dalej

1. Zgłoszenie choroby (ziekmelding)

Pracownik powinien zgłosić swoją niezdolność do pracy jak najszybciej, najlepiej w pierwszym dniu choroby. Zgłoszenie odbywa się zwykle do agencji pracy tymczasowej (uitzendbureau) oraz – jeśli jest to wymagane – do zleceniodawcy (opdrachtgever).

Praktyczna wskazówka:

• Powiadom o chorobie zgodnie z wewnętrznym regulaminem agencji lub firmy, np. telefonicznie lub mailowo.
• Zapisz godzinę i datę zgłoszenia.
• W przypadku problemów z dotarciem do agencji lub zleceniodawcy, warto wysłać zgłoszenie również e-mailem lub SMS-em, by mieć dowód kontaktu.

2. Wachtdagen – dni oczekiwania

W pierwszych dniach choroby obowiązuje tzw. wachtdagen – dni, za które nie przysługuje wynagrodzenie chorobowe. Standardowo są to pierwsze trzy dni choroby (z wyjątkiem sytuacji, gdy choroba trwa krócej niż 4 dni).

Przykład praktyczny:

Jeśli pracownik zachoruje na 2 dni, nie otrzyma wynagrodzenia za te dni (wachtdagen), ponieważ choroba nie przekroczyła 3 dni. Natomiast jeśli choroba trwa 5 dni, za pierwsze 3 dni nie będzie wynagrodzenia, a za kolejne 2 dni już tak.

3. Rola lekarza zakładowego (bedrijfsarts) i arbo-arts

Po zgłoszeniu choroby agencja lub zleceniodawca zleca wizytę u bedrijfsarts – lekarza zakładowego, który ocenia stan zdrowia pracownika oraz perspektywy powrotu do pracy.

Warto rozróżnić bedrijfsarts od arbo-arts:

• Bedrijfsarts to lekarz zatrudniony lub współpracujący bezpośrednio z pracodawcą lub agencją, zajmujący się oceną zdolności do pracy, doradztwem w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy oraz wsparciem w procesie reintegracji.

• Arbo-arts to lekarz medycyny pracy, który może działać niezależnie np. na zlecenie pracownika lub instytucji, specjalizujący się w diagnozie i profilaktyce chorób zawodowych oraz ocenie ryzyka w miejscu pracy.

Obowiązki bedrijfsarts:

• Ocena niezdolności do pracy.
• Pomoc w opracowaniu planu powrotu do pracy (plan reintegracji).
• Informowanie pracodawcy o możliwości i terminach powrotu.
• Wspieranie pracownika i pracodawcy w rozwiązywaniu problemów związanych z chorobą.

Przykład:

Anna zgłosiła chorobę, a bedrijfsarts przeprowadził badanie i stwierdził, że może wrócić do pracy na czas częściowy, co pozwala jej stopniowo wrócić do pełnej aktywności zawodowej.

4. Współpraca i monitorowanie

Pracownik tymczasowy powinien współpracować z bedrijfsarts i agencją, dostarczając wymagane zaświadczenia lekarskie oraz stosując się do zaleceń.

Brak współpracy może skutkować konsekwencjami, np. zawieszeniem wypłaty wynagrodzenia chorobowego lub nawet rozwiązaniem umowy, jeśli pracownik nie przestrzega zasad zgłaszania choroby lub nie stawia się na badania.

5. UWV i długotrwała choroba

Jeśli choroba trwa dłużej niż 104 tygodnie (2 lata), zaangażowanie przejmuje instytucja UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) – holenderski urząd ds. ubezpieczeń pracowniczych.

Rola UWV:

• Przeprowadza ocenę zdolności do pracy (keuring).
• Decyduje o przyznaniu świadczeń z tytułu niezdolności do pracy, np. WIA.
• Monitoruje proces reintegracji i ewentualne możliwości powrotu do pracy.

Przykład:

Po 2 latach choroby Marek otrzymuje wizytę od urzędnika UWV, który ocenia jego zdolność do pracy i decyduje o przyznaniu świadczenia WIA.

Fazy umowy tymczasowej według CAO voor Uitzendkrachten – szczegółowe omówienie

Umowa tymczasowa według CAO jest podzielona na trzy fazy, które różnią się pod względem ochrony pracownika i zasad wynagrodzenia chorobowego.

Faza A – pierwsze 26 tygodni zatrudnienia

• Charakterystyka: Umowa na próbę, maksymalny czas trwania 26 tygodni.
• Wynagrodzenie chorobowe: Agencja wypłaca co najmniej 90% ostatniego wynagrodzenia.
• Zakończenie umowy: Umowa może zakończyć się po upływie tego okresu bez konieczności wypłaty odszkodowania.
• Przykład: Piotr jest zatrudniony na 6-miesięczną umowę. W 2. miesiącu zachorował. Otrzyma wynagrodzenie chorobowe na poziomie 90%.

Faza B – od 26 do 78 tygodni

• Charakterystyka: Umowa jest kontynuowana po fazie A, ale z większym poziomem zabezpieczeń.
• Wynagrodzenie chorobowe: Nadal 90% przez pierwsze 52 tygodnie choroby, potem 80%.
• Zakończenie umowy: Możliwe, ale pod warunkiem zachowania okresów wypowiedzenia i uzasadnienia.
• Przykład: Anna choruje po 30 tygodniach pracy. Przez pierwszy rok choroby otrzymuje 90%, potem 80% wynagrodzenia.

Faza C – po 78 tygodniach pracy

• Charakterystyka: Umowa staje się bardziej stała, zbliżona do standardowej umowy o pracę.
• Wynagrodzenie chorobowe: 80% wynagrodzenia po 52 tygodniach choroby.
• Zakończenie umowy: Umowa może być wypowiedziana tylko z uzasadnionych powodów i z zachowaniem okresów wypowiedzenia.
• Przykład: Marek pracuje ponad rok. Gdy choruje, ma prawo do dłuższego okresu ochrony i wyższego poziomu wynagrodzenia.

Wynagrodzenie podczas choroby (loondoorbetaling)

Jak to działa?

• Pierwsze 52 tygodnie: Agencja pracy tymczasowej musi wypłacać co najmniej 90% ostatniego wynagrodzenia.
• Po 52 tygodniach: Wynagrodzenie spada do 80%.
• Zasady te obowiązują niezależnie od klauzuli pracy tymczasowej.

Kto płaci?

• Wypłata wynagrodzenia chorobowego leży po stronie agencji pracy tymczasowej (uitzendbureau).
• W zależności od ustaleń umowy między agencją a zleceniodawcą, agencja może później domagać się zwrotu kosztów.

Przykład

Kasia choruje przez 3 miesiące. W tym czasie jej agencja wypłaca jej 90% wynagrodzenia. Agencja może rozliczyć tę kwotę z firmą, dla której Kasia pracowała.

Zakończenie umowy o pracę tymczasową podczas choroby – co jest dozwolone?

Kiedy umowa może wygasnąć?

• Data końcowa umowy: Jeśli umowa była zawarta na czas określony.
• Brak dyspozycyjności: Jeśli pracownik nie jest dostępny do pracy z powodów innych niż choroba.

Kiedy nie można zakończyć umowy?

• W trakcie choroby: Umowa nie może być zakończona automatycznie tylko z powodu choroby.
• Klauzula pracy tymczasowej nie może być wykorzystywana do zwolnienia w trakcie choroby.

Przykład

Tomasz zachorował i poinformował agencję. Agencja nie może zakończyć z nim umowy od razu z powodu choroby, ale jeśli umowa kończy się z określonym terminem, zakończenie umowy jest możliwe.

Długotrwała choroba powyżej 2 lat

Zaangażowanie UWV

Po 104 tygodniach choroby (2 lata) agencja i zleceniodawca muszą zgłosić sytuację do UWV, które przeprowadza ocenę zdolności do pracy i orzeka o ewentualnym przyznaniu świadczeń z WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen).

Możliwe scenariusze

• Powrót do pracy: Po pozytywnej ocenie przez bedrijfsarts i UWV.
• Przyznanie świadczenia WIA: Jeśli pracownik nie jest w stanie wrócić do pracy.

Przykład

Adam choruje od ponad 2 lat. UWV ocenia jego sytuację i przyznaje świadczenie WIA, które zastępuje wynagrodzenie chorobowe.

Instytucja UWV – szczegółowe informacje

Czym jest UWV?

UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) to holenderska instytucja odpowiedzialna za realizację ubezpieczeń pracowniczych, w tym świadczeń z tytułu choroby, bezrobocia i niezdolności do pracy.

Rola UWV w chorobie

• UWV monitoruje proces niezdolności do pracy po upływie 104 tygodni.
• Przeprowadza badania zdolności do pracy.
• Przyznaje świadczenia z tytułu niezdolności do pracy (WIA).
• Doradza w zakresie reintegracji i możliwości powrotu do pracy.

Świadczenie WIA

WIA to świadczenie dla osób, które po długotrwałej chorobie nie są w stanie powrócić do pracy w pełnym wymiarze. WIA dzieli się na:

• WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten): dla osób częściowo zdolnych do pracy.
• IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten): dla osób całkowicie niezdolnych do pracy.

Dla polskiego pracownika tymczasowego oznacza to, że po długotrwałej chorobie może ubiegać się o wsparcie finansowe i pomoc w znalezieniu pracy dostosowanej do jego możliwości.

Arbo-arts a bedrijfsarts – różnice i znaczenie dla pracownika

Bedrijfsarts (lekarz zakładowy)

• Zatrudniony przez pracodawcę lub agencję.
• Ocenia zdolność do pracy i pomaga w reintegracji.
• Raportuje do pracodawcy, ale musi zachować poufność medyczną.
• Współpracuje z pracownikiem i agencją w celu znalezienia rozwiązań.

Arbo-arts (lekarz medycyny pracy)

• Specjalista medycyny pracy działający niezależnie.
• Może być zatrudniony przez agencję, pracodawcę lub pracownika.
• Skupia się na ocenie ryzyka zawodowego i profilaktyce.
• Może pomóc pracownikowi w uzyskaniu niezależnej opinii medycznej.

Dlaczego to ważne dla pracownika?

W przypadku problemów zdrowotnych i nieporozumień z agencją, pracownik może zwrócić się do arbo-arts po niezależną opinię. Współpraca z bedrijfsarts jest jednak zwykle obowiązkowa i konieczna do prawidłowego prowadzenia procesu chorobowego i powrotu do pracy.

Praktyczne wskazówki dla pracowników tymczasowych podczas choroby – rozszerzenie

• Zawsze zgłaszaj chorobę jak najszybciej (najlepiej pierwszego dnia).

Niezwłoczne zgłoszenie jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu procesu chorobowego.

• Dopilnuj, aby zgłoszenie choroby trafiło zarówno do agencji, jak i do zleceniodawcy, jeśli jest to wymagane.

W wielu firmach obowiązują różne procedury – upewnij się, że przestrzegasz ich wszystkich.

• Zachowuj potwierdzenia zgłoszeń (SMS, e-mail, nagranie rozmowy telefonicznej).

To ważny dowód w przypadku sporu dotyczącego choroby.

• Upewnij się, że odwiedzasz lekarza zakładowego (bedrijfsarts) na wezwanie.

Nieobecność na badaniu może skutkować zawieszeniem wypłaty wynagrodzenia.

• Przestrzegaj zaleceń medycznych i staraj się współpracować z agencją.

Pokazuje to Twoje zaangażowanie i może ułatwić powrót do pracy.

• Znaj swoje prawa dotyczące wynagrodzenia chorobowego w fazach A, B i C.

Wiedza o tym, ile powinieneś otrzymać i przez jaki czas, jest podstawą do egzekwowania swoich praw.

• Jeśli choroba trwa dłużej niż 52 tygodnie, pamiętaj o zmniejszeniu wynagrodzenia do 80%.

Zaplanuj finanse i poszukaj wsparcia, jeśli jest to konieczne.

• Bądź świadomy, że automatyczne zakończenie umowy z powodu choroby jest nielegalne od 1 lipca 2023.

W razie próby zwolnienia natychmiastowego z powodu choroby, nie wahaj się szukać pomocy prawnej.

• W przypadku długotrwałej choroby dowiedz się o procedurach UWV i świadczeniu WIA.

Skontaktuj się z UWV odpowiednio wcześnie, aby nie utracić praw do świadczeń.

• Zawsze konsultuj się z prawnikiem, jeśli masz wątpliwości co do swoich praw lub jeśli agencja próbuje wypowiedzieć Ci umowę podczas choroby.

Specjalistyczna pomoc może zapobiec poważnym problemom.

• Dokumentuj wszystkie kontakty z agencją i lekarzami, a także wszystkie otrzymane decyzje i zaświadczenia.

Prowadzenie dokładnej dokumentacji może okazać się nieocenione w procesach odwoławczych lub sporach.

• Jeśli masz trudności językowe, poproś o wsparcie tłumacza lub konsultanta, który pomoże Ci zrozumieć dokumenty i procedury.

Wiele organizacji i agencji pracy udostępnia takie wsparcie dla migrantów.

Często zadawane pytania (FAQ)

1. Czy agencja może zwolnić mnie natychmiast po zgłoszeniu choroby?

Nie. Od 1 lipca 2023 roku obowiązuje zakaz automatycznego zakończenia umowy o pracę tymczasową z powodu choroby. Jeśli Twoja umowa jest ważna, agencja musi respektować ochronę przed zwolnieniem w trakcie choroby.

2. Co zrobić, jeśli agencja nie wypłaca mi wynagrodzenia chorobowego zgodnie z CAO?

Najpierw skontaktuj się z agencją i poproś o wyjaśnienie. Jeśli odpowiedź jest niezadowalająca, zgłoś sprawę do związku zawodowego (jeśli jesteś jego członkiem) lub skonsultuj się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy. Możesz również złożyć skargę do UWV, które monitoruje prawidłowość wypłat.

3. Czy mogę pracować dla innego zleceniodawcy podczas choroby?

Nie. Jeśli jesteś oficjalnie na zwolnieniu lekarskim, nie możesz wykonywać pracy u innego zleceniodawcy. Łamanie tego zakazu może prowadzić do utraty prawa do wynagrodzenia chorobowego i innych konsekwencji prawnych.

4. Jak długo trwa okres ochrony przed zwolnieniem w trakcie choroby?

Ochrona trwa przez cały czas trwania choroby, pod warunkiem że umowa jest ważna. Po upływie okresu chorobowego (do 104 tygodni) i ocenie przez UWV, sytuacja może się zmienić, a umowa może zostać rozwiązana z uwzględnieniem obowiązujących przepisów.

5. Co to jest WIA i jak mogę się o nie ubiegać?

WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) to świadczenie dla pracowników, którzy po długotrwałej chorobie (104 tygodnie) nie mogą wrócić do pracy w pełnym wymiarze. Aby się o nie ubiegać, należy zgłosić się do UWV, które przeprowadzi ocenę zdolności do pracy i zdecyduje o przyznaniu świadczenia. Warto skorzystać z pomocy doradcy lub prawnika, aby prawidłowo przejść przez procedurę.

Podsumowanie

Od 1 lipca 2023 roku chorujący pracownik tymczasowy w Holandii jest znacznie lepiej chroniony niż wcześniej. Klauzula pracy tymczasowej (uitzendbeding) nie pozwala już na automatyczne zakończenie umowy z powodu choroby. Umowa zbiorowa (CAO voor Uitzendkrachten) gwarantuje wynagrodzenie chorobowe na poziomie 90% przez pierwsze 52 tygodnie oraz 80% po tym okresie. Pracownik ma prawo do odpowiedniego zgłaszania choroby, współpracy z lekarzem zakładowym i ochrony przed zwolnieniem bez ważnej przyczyny. W przypadku długotrwałej choroby zaangażowane jest UWV i możliwe jest uzyskanie świadczeń WIA.

Dzięki znajomości tych zasad polski pracownik tymczasowy może lepiej zadbać o swoje prawa i uniknąć niepotrzebnych problemów.

Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej lub chcesz dowiedzieć się więcej o swoich prawach jako pracownik tymczasowy w Holandii, skontaktuj się z naszym zespołem ekspertów na PrawoPracy.nl. Pomożemy Ci zrozumieć Twoje prawa i zapewnimy wsparcie na każdym etapie zatrudnienia i choroby.