Chory pracownik tymczasowy w Holandii – prawa i obowiązki 2023

Wstęp

Praca tymczasowa (niderl. uitzendwerk) jest popularnym rozwiązaniem w Holandii, szczególnie wśród migrantów z Polski, którzy szukają elastycznych form zatrudnienia. Jednak często pojawiają się pytania dotyczące tego, jakie prawa ma pracownik tymczasowy, zwłaszcza w sytuacji choroby. Czy umowa o pracę tymczasową automatycznie wygasa, gdy zachorujesz? Jakie obowiązki ma agencja pracy tymczasowej (uitzendbureau) i pracodawca-użytkownik (inlener)? Jakie zmiany w prawie wprowadzono w 2023 roku? W tym artykule szczegółowo wyjaśniamy wszystkie zagadnienia związane z chorobą pracownika tymczasowego w Holandii, omawiając aspekty prawne, praktyczne przykłady oraz wskazówki, które pomogą Ci lepiej zrozumieć Twoją sytuację.

Czym jest klauzula o pracy tymczasowej (*uitzendbeding*)?

Definicja i znaczenie klauzuli

Klauzula o pracy tymczasowej, w języku niderlandzkim znana jako uitzendbeding, to specjalny zapis w umowie o pracę tymczasową, który reguluje zakończenie stosunku pracy w sytuacji, gdy pracodawca-użytkownik nie ma już dla pracownika pracy do wykonania.

Oznacza to, że umowa o pracę tymczasową może wygasnąć natychmiast po zakończeniu pracy na rzecz pracodawcy-użytkownika, bez konieczności zachowania okresu wypowiedzenia. Klauzula ta stanowi więc narzędzie elastyczności dla agencji pracy tymczasowej oraz firm korzystających z ich usług, ale jednocześnie może powodować niepewność dla pracownika tymczasowego, zwłaszcza w sytuacjach takich jak choroba.

Przykład praktyczny

Wyobraź sobie, że pracujesz na magazynie przez agencję pracy tymczasowej dla dużej firmy. Firma ta zleca Ci pracę na okres, który może się skrócić lub wydłużyć. Jeśli nagle zabraknie zadań, firma może zgłosić agencji, że nie potrzebuje już Twoich usług. Dzięki uitzendbeding Twoja umowa o pracę tymczasową może wygasnąć bez okresu wypowiedzenia.

Choroba pracownika tymczasowego – jak wygląda sytuacja prawna?

Historyczna perspektywa problemu

Jeszcze do niedawna sytuacja pracowników tymczasowych, którzy zachorowali, była bardzo trudna. Zgodnie z wcześniejszym rozumieniem uitzendbeding, umowa o pracę tymczasową mogła wygasnąć natychmiast po zgłoszeniu choroby przez pracownika. Oznaczało to, że osoba chora często traciła zatrudnienie, a co za tym idzie – prawo do wynagrodzenia chorobowego.

Dla pracowników tymczasowych była to ogromna luka w ochronie prawnej i powód do niepokoju, zwłaszcza że choroba zwykle eliminuje możliwość pracy, a pracownik pozostaje bez środków do życia.

Zmiany w prawie od 1 lipca 2023 roku

Od 1 lipca 2023 roku sytuacja uległa znaczącej poprawie. Nowy układ zbiorowy pracy (CAO - Collectieve Arbeidsovereenkomst), obowiązujący w sektorze pracy tymczasowej, wprowadził ważne zmiany dotyczące ochrony pracownika w czasie choroby.

Przede wszystkim:

• Umowa o pracę tymczasową nie wygasa automatycznie w momencie zgłoszenia choroby.

• Rozwiązanie umowy może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy pracodawca-użytkownik wyraźnie o to wystąpi.

• Zakaz wypowiedzenia umowy podczas choroby (verbod op ontslag bij ziekte) został wzmocniony i nie można go omijać poprzez uitzendbeding.

Co dokładnie oznacza zakaz wypowiedzenia umowy podczas choroby?

W Holandii obowiązuje zasada, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, który jest czasowo niezdolny do pracy z powodu choroby. Jest to tak zwany zakaz wypowiedzenia w czasie choroby.

W praktyce oznacza to, że jeśli jesteś chory i zgłosisz to swojemu pracodawcy, umowa o pracę nie może zostać wypowiedziana z powodu samej choroby. Ten zakaz ma na celu zapewnienie pracownikom ochrony socjalnej oraz stabilizacji finansowej w trudnym okresie.

Praktyczny przykład

Anna, pracownica tymczasowa zatrudniona przez agencję pracy tymczasowej na magazynie, zachorowała i zgłosiła swoją niezdolność do pracy. Przed lipcem 2023 r. jej umowa mogła wygasnąć natychmiast zgodnie z uitzendbeding. Po zmianach Anna nadal pozostaje zatrudniona, a agencja pracy tymczasowej ma obowiązek wypłacać jej wynagrodzenie chorobowe, nawet jeśli firma użytkownikowa nie ma dla niej pracy.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego – znaczenie dla pracowników tymczasowych

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Hadze

Sprawa dotycząca klauzuli o pracy tymczasowej i choroby trafiła do Sądu Apelacyjnego w Hadze (Gerechtshof Den Haag). Sąd ten jasno stwierdził, że automatyczne zakończenie umowy o pracę tymczasową w przypadku choroby jest sprzeczne z ustawowym zakazem wypowiedzenia w czasie choroby.

Oznacza to, że pracownik tymczasowy, który zachoruje, nie może być natychmiast zwolniony wyłącznie na podstawie zgłoszenia choroby i powołania się na uitzendbeding.

Orzeczenie Sądu Najwyższego (Hoge Raad)

Sąd Najwyższy Holandii precyzyjnie określił, że choć klauzula o pracy tymczasowej (uitzendbeding) może nadal istnieć, to:

• Umowa o pracę tymczasową nie może wygasnąć automatycznie w chwili zgłoszenia choroby.

• Zakończenie stosunku pracy może nastąpić wyłącznie na wyraźny wniosek pracodawcy-użytkownika (inlener).

Wyrok ten wzmocnił ochronę pracowników tymczasowych i doprowadził do dostosowania układu zbiorowego pracy.

Znaczenie orzeczeń dla praktyki

Dzięki tym wyrokom:

• Pracownik tymczasowy ma pewność, że zgłoszenie choroby nie doprowadzi do utraty pracy z dnia na dzień.

• Pracodawca-użytkownik musi świadomie i wyraźnie zdecydować o zakończeniu współpracy.

• Agencja pracy tymczasowej jest zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia chorobowego, co zabezpiecza finansowo pracownika.

Fazy zatrudnienia w pracy tymczasowej i ich znaczenie dla choroby

Faza A, B i C – co to jest?

W holenderskim systemie pracy tymczasowej obowiązują trzy fazy zatrudnienia, które wpływają na Twoje prawa i obowiązki:

• Faza A – okres próbny i początkowy, do 78 tygodni (1,5 roku) od pierwszego dnia pracy.

• Faza B – po upływie fazy A, do 4 lat od pierwszego dnia zatrudnienia.

• Faza C – po 4 latach, gdy pracownik otrzymuje stałą umowę na czas nieokreślony.

Jak fazy wpływają na chorobę?

W czasie fazy A agencja pracy tymczasowej ma większą elastyczność, ale nadal obowiązują zasady dotyczące ochrony podczas choroby. Wynagrodzenie chorobowe musi być wypłacane zgodnie z układem zbiorowym pracy.

W fazie B i C ochrona pracownika jest jeszcze silniejsza, zbliżona do standardów obowiązujących w przypadku umów na czas nieokreślony.

Rola lekarza zakładowego (*bedrijfsarts*) i UWV

Lekarz zakładowy (*bedrijfsarts*)

Lekarz zakładowy odgrywa kluczową rolę w procesie choroby i powrotu do pracy. Jego zadaniem jest:

• Ocena stanu zdrowia pracownika.

• Doradztwo w zakresie możliwości pracy lub rehabilitacji.

• Współpraca z pracodawcą i pracownikiem w celu ustalenia planu powrotu do pracy.

W praktyce, jeśli jesteś chory, powinieneś zgłosić to agencji pracy tymczasowej, która skieruje Cię do lekarza zakładowego. Lekarz ten będzie monitorował Twój stan i wspierał Cię w procesie zdrowienia.

UWV – Instytucja ds. ubezpieczeń społecznych

UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) to organ państwowy, który nadzoruje wypłaty świadczeń chorobowych i rent inwalidzkich.

Po 104 tygodniach choroby (2 lata) następuje ocena zdolności do pracy przez UWV. Jeśli pracownik nadal nie jest zdolny do pracy, może otrzymać zasiłek z tytułu niezdolności do pracy (WIA – Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen).

Co dzieje się po 104 tygodniach choroby? System WIA

Długoterminowa niezdolność do pracy

W Holandii po 104 tygodniach choroby (czyli po 2 latach) następuje ocena stanu zdrowia i zdolności do pracy przez UWV.

UWV sprawdza:

• Czy pracownik może wykonywać jakąkolwiek pracę.

• Jaka część jego zdolności do pracy jest ograniczona.

• Czy kwalifikuje się do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy (WIA).

Skutki dla pracownika tymczasowego

Jeśli pracownik tymczasowy po 2 latach choroby nie jest w stanie wrócić do pracy:

• Umowa o pracę tymczasową może ulec rozwiązaniu z powodu trwałej niezdolności do pracy.

• Może przysługiwać mu świadczenie WIA, które zapewnia wsparcie finansowe.

• Warto skonsultować się z prawnikiem, aby omówić swoje prawa i możliwości.

Wypłata wynagrodzenia w czasie choroby pracownika tymczasowego

Obowiązki agencji pracy tymczasowej

Zgodnie z nowym układem zbiorowym pracy:

• Przez pierwsze 52 tygodnie choroby agencja musi wypłacać co najmniej 90% ostatniego wynagrodzenia.

• Po 52 tygodniach ta stawka spada do 80% wynagrodzenia.

Kto pokrywa koszty wynagrodzenia chorobowego?

Agencja pracy tymczasowej jest formalnie zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia chorobowego, ale w praktyce może próbować przerzucić część kosztów na pracodawcę-użytkownika, jeśli umowa między nimi to przewiduje.

Pracodawca-użytkownik powinien więc zwracać uwagę na warunki umowy z agencją, aby uniknąć niespodzianek finansowych.

Kiedy umowa o pracę tymczasową może się zakończyć?

Sytuacje, w których zakończenie umowy jest możliwe

• Osiągnięcie ustalonej daty końcowej umowy – jeśli umowa była zawarta na czas określony, po upływie tego okresu umowa się kończy.

• Brak możliwości lub chęci kontynuacji pracy przez pracownika (niezwiązany z chorobą) – np. z powodu rezygnacji lub innych przyczyn.

• Zakończenie oddelegowania przez pracodawcę-użytkownika – jeśli firma, dla której pracujesz, wyraźnie zażąda zakończenia Twojej pracy.

Czego nie można zrobić?

• Nie można automatycznie rozwiązać umowy tylko dlatego, że pracownik zgłosił chorobę.

• Umowa nie wygasa z powodu choroby, chyba że wystąpiły inne uzasadnione powody.

Praktyczne wskazówki dla pracowników tymczasowych

1. Zawsze zgłaszaj chorobę zgodnie z procedurą

Niezwłocznie poinformuj agencję pracy tymczasowej o swojej niezdolności do pracy. Postępuj zgodnie z regulaminem agencji i dostarczaj wymagane zaświadczenia lekarskie.

2. Utrzymuj kontakt z lekarzem zakładowym

Lekarz zakładowy jest Twoim partnerem w powrocie do zdrowia i pracy. Regularnie informuj go o swoim stanie zdrowia i stosuj się do jego zaleceń.

3. Znaj swoje prawa dotyczące wynagrodzenia chorobowego

Pamiętaj, że przysługuje Ci co najmniej 90% wynagrodzenia przez pierwszy rok choroby i 80% po tym okresie.

4. Monitoruj daty umowy i fazy zatrudnienia

Sprawdzaj, w której fazie zatrudnienia się znajdujesz (A, B lub C), aby wiedzieć, jakie masz prawa i jakie zasady obowiązują w Twoim przypadku.

5. Porozmawiaj z agencją o warunkach rozwiązania umowy

W razie wątpliwości dotyczących zakończenia umowy, skontaktuj się z agencją i dowiedz się o powody oraz Twoje prawa.

6. Zasięgnij porady prawnej w razie problemów

Jeżeli masz wątpliwości lub czujesz się niesprawiedliwie traktowany, skontaktuj się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy tymczasowej.

Kiedy skontaktować się z prawnikiem?

Sytuacje wymagające konsultacji prawnej

• Jeśli agencja pracy tymczasowej lub pracodawca-użytkownik próbuje rozwiązać umowę z powodu Twojej choroby bez Twojej zgody.

• W przypadku odmowy wypłaty wynagrodzenia chorobowego.

• Gdy nie jesteś pewien, czy Twoja umowa o pracę tymczasową jest zgodna z prawem.

• Jeśli chcesz dochodzić odszkodowania lub innych roszczeń związanych z nieprawidłowym rozwiązaniem umowy.

• Przy problemach z agencją pracy tymczasowej dotyczącymi warunków zatrudnienia lub układu zbiorowego pracy.

Jak wybrać prawnika?

Ważne, aby wybrać prawnika ze specjalizacją w holenderskim prawie pracy i doświadczeniem w pracy z pracownikami tymczasowymi. Kancelaria Arslan & Arslan Advocaten oferuje pomoc prawną w języku polskim i zna specyfikę problemów migrantów pracujących w Holandii.

Podsumowanie

Praca tymczasowa w Holandii daje wiele możliwości, ale wymaga również znajomości swoich praw, zwłaszcza w sytuacjach trudnych, takich jak choroba. Dzięki najnowszym zmianom prawnym pracownicy tymczasowi są dziś lepiej chronieni:

• Umowa o pracę tymczasową nie wygasa automatycznie w momencie zgłoszenia choroby.

• Pracodawca-użytkownik musi wyraźnie wystąpić z żądaniem zakończenia oddelegowania.

• Agencja pracy tymczasowej jest zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia chorobowego zgodnie z układem zbiorowym pracy.

Znajomość tych zasad pozwala uniknąć nieporozumień i zabezpiecza interesy pracowników tymczasowych.

Jeśli masz pytania lub potrzebujesz wsparcia prawnego, nie wahaj się skontaktować z nami w Arslan & Arslan Advocaten. Nasz zespół specjalistów chętnie pomoże Ci w każdej sytuacji związanej z pracą tymczasową w Holandii.

Źródła i dodatkowe materiały

• Holenderskie prawo pracy – Burgerlijk Wetboek (Kodeks cywilny), Arbeidstijdenwet (ustawa o czasie pracy), Ziektewet (ustawa o chorobach).

• Układ zbiorowy pracy dla pracowników tymczasowych 2023.

• Orzeczenia Sądu Najwyższego Holandii (Hoge Raad) dotyczące uitzendbeding i choroby.

• Oficjalne strony UWV – informacje o świadczeniach chorobowych i WIA.

PrawoPracy.nl – Twój polski przewodnik po pracy w Holandii.

Kancelaria Arslan & Arslan Advocaten – eksperci prawa pracy dla Polaków w Holandii.

Skontaktuj się z nami: [email protected] | Telefon: +31 20 123 4567