System faz dla pracowników tymczasowych w Holandii: fazy A, B i C wyjaśnione

Pracując jako pracownik tymczasowy (uitzendkracht) w Holandii, najczęściej trafiasz do pracy przez agencję pracy tymczasowej (uitzendbureau). Aby ta forma zatrudnienia była uregulowana i chroniła Twoje prawa, funkcjonuje tzw. system fazowy (fasensysteem), który reguluje Twoją sytuację na rynku pracy. System ten został określony szczegółowo w zbiorowych układach pracy (CAO) branży tymczasowej — najczęściej są to CAO ABU (Algemene Bond Uitzendondernemingen) lub CAO NBBU (Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen).

W tym artykule wyjaśniamy, czym są fazy A, B i C, jakie wiążą się z nimi prawa i obowiązki oraz co się zmieni po 1 stycznia 2027 roku. Podpowiadamy, jak poruszać się w systemie fazowym, na co zwrócić uwagę i kiedy warto skonsultować się z prawnikiem.

Czym jest system faz w pracy tymczasowej?

System faz (fasensysteem) to sposób regulowania zatrudnienia pracowników tymczasowych w Holandii. Pozwala on na stopniowe zwiększanie pewności zatrudnienia w miarę upływu czasu, który spędzasz na pracy przez agencję.

Po co ten system?

Pracownicy tymczasowi często mają krótkotrwałe zlecenia, co niesie ryzyko niestabilności. System faz chroni zarówno pracowników (uitzendkrachten), jak i agencje pracy (uitzendbureaus) oraz pracodawców (inleners) — użytkowników, do których pracownicy są oddelegowywani.

System zawiera jasne zasady dotyczące:

• Maksymalnego czasu trwania umów na czas określony,
• Momenty, od których masz prawo do stałego zatrudnienia (umowy na czas nieokreślony),
• Okresów wypowiedzenia,
• Warunków pracy i wynagrodzenia, zgodnie z układami zbiorowymi (CAO).

Jak działają fazy?

System składa się z trzech faz:

• Faza A — pierwsze 52 tygodnie pracy (do 1 roku),
• Faza B — okres kolejnych do 2 lat (od 2027 r. skrócony z 3 lat),
• Faza C — faza trwałego zatrudnienia po przekroczeniu określonego czasu pracy.

Twoje prawa i obowiązki rosną wraz ze wzrostem etapu. Przedstawimy je dokładniej, wraz z przykładowymi sytuacjami.

Co zmieni się od 1 stycznia 2027?

Wynikiem nowej ustawy o większej pewności dla pracowników elastycznych będzie:

• Skrócenie fazy B z 3 do 2 lat, co oznacza szybsze przejście do stałej umowy,
• Wydłużenie okresu przerwy od 6 miesięcy do 5 lat (60 miesięcy), podczas której praca u tej samej agencji nie jest liczona na nowo. Dopiero po takim czasie można zacząć liczenie fazy od nowa.

Szczegółowe omówienie faz w systemie fazowym

Faza A — początek pracy tymczasowej

Faza A to pierwszy okres Twojego zatrudnienia przez agencję (uitzendbureau). Trwa maksymalnie 52 tygodnie pracy, liczone od pierwszego dnia zatrudnienia.

Kiedy liczy się tydzień?

Każdy tydzień, w którym wykonujesz pracę lub przebywasz na płatnym urlopie, jest liczony. Nieważne czy pracujesz 1 godzinę czy 40 godzin w tygodniu — tydzień jest cały zaliczany.

Jeśli zdarzy się przerwa dłuższa niż 6 miesięcy (do 2027 r.), wówczas system faz zaczyna liczyć od nowa.

Przykład:

Jan rozpoczął pracę 1 marca i pracował przez kolejne 50 tygodni. Po tym czasie wszedł w fazę B. Jeśli Jan we wrześniu ma przerwę w pracy trwającą 7 miesięcy, po powrocie do tej samej agencji będzie liczył prace od nowa w fazie A.

Umowa z klauzulą agencji pracy tymczasowej (uitzendbeding)

W fazie A możesz podpisać umowę o pracę z tzw. klauzulą agencji pracy tymczasowej, która oznacza, że umowa kończy się automatycznie, gdy zlecenie u pracodawcy (inlener) się zakończy lub gdy będziesz niezdolny do pracy z powodu choroby.

Ważne jednak, że od 1 lipca 2023 roku klauzula ta nie może być stosowana w przypadku choroby — oznacza to większą ochronę przed zwolnieniem, gdy jesteś chory.

Okresy wypowiedzenia w fazie A

• Pierwsze 26 tygodni: nie obowiązuje okres wypowiedzenia, agencja może zakończyć oddelegowanie natychmiastowo,
• Po 26 tygodniach: agencja musi zawiadomić Cię o zakończeniu zlecenia co najmniej 10 dni wcześniej,
• Jeśli Ty chcesz zakończyć umowę: obowiązuje termin wypowiedzenia wynoszący 1 dzień roboczy.

Co jeśli nie ma klauzuli agencji pracy tymczasowej?

Umowa w fazie A może też być zawarta bez tej klauzuli. Wtedy umowa trwa do ustalonej daty, a agencja nie może jej wypowiedzieć bez ważnej przyczyny.

Faza B — czas określony z większym komfortem

Faza B zaczyna się po przepracowaniu 52 tygodni (1 roku) w fazie A u tej samej agencji. Od 1 stycznia 2027 r. trwa maksymalnie 2 lata (obecnie 3 lata).

W trakcie fazy B możesz mieć po kolei kilka umów na czas określony (tzw. umowy o pracę na czas określony), ale w sposób ciągły i z mniejszą elastycznością niż w fazie A.

Co się zmienia dla pracownika?

• Umowy nie mogą mieć klauzuli o automatycznym zakończeniu (uitzendbeding),
• Masz prawo do okresu wypowiedzenia (od 7 do 28 dni w zależności od czasu zatrudnienia),
• Minimalny okres trwania każdej umowy to 4 tygodnie (zgodnie z nowymi przepisami od 1 lipca 2023),
• Po zakończeniu fazy B automatycznie przechodzisz do fazy C lub masz prawo do umowy na czas nieokreślony.

Przykład sytuacji w fazie B:

Anna pracuje u tej samej agencji od 1 roku i jest w fazie B. Ma podpisane dwie umowy na czas określony: jedna trwała 3 miesiące, następna 4 miesiące. Umowy nie mają klauzuli o pracy tymczasowej i nie mogą być wypowiedziane bez okresu wypowiedzenia. Jeśli chce odejść z pracy, musi zachować okres wypowiedzenia.

Co się dzieje, gdy zachorujesz w fazie B?

W przypadku choroby obowiązuje standardowa ochrona — Twoja umowa nie może być automatycznie rozwiązana. Masz prawo do zasiłku chorobowego i ochrona trwa przez cały czas trwania umowy na czas określony. Po powrocie do pracy umowa trwa dalej normalnie.

Faza C — [<a href="/kennisbank/umowa-na-czas-nieokreslony-po-pracy-przez-agencje-ketenregeling" title="Umowa na czas nieokreślony po pracy przez agencję i ketenregeling" style="color: inherit; text-decoration: underline; text-decoration-color: #D0A42A; text-underline-offset: 2px;">umowa na czas nieokreślony</a>](/kennisbank/umowa-na-czas-nieokreslony-po-pracy-przez-agencje-ketenregeling) i pełna stabilność

Faza C to ostatni etap systemu fazowego. Obejmuje ona sytuację, gdy pracowałeś w agencji tymczasowej co najmniej 3 lata (po 2027 r. przejście do fazy C jest szybsze dzięki skróceniu fazy B do 2 lat).

W tej fazie masz prawo do umowy na czas nieokreślony (contract voor onbepaalde tijd), co zapewnia maksymalną stabilność zawodową.

Twoje prawa w fazie C:

• Umowa jest bezterminowa,
• Obowiązują normalne okresy wypowiedzenia — od 7 do 28 dni, w zależności od długości zatrudnienia,
• Przysługuje Ci odszkodowanie transitievergoeding w razie zwolnienia,
• Masz prawo do standardowych świadczeń, dodatków i innych warunków pracowniczych zgodnie z układem zbiorowym (CAO ABU lub NBBU).

Choroba w fazie C

W przypadku choroby możesz liczyć na regularne zasiłki chorobowe, ochrona umowy trwa tak długo, jak tego wymaga prawo. Agencja nie może zwolnić Cię z powodu choroby.

Przykład:

Piotr pracował przez 2 lata w fazie B, a potem przeszedł do fazy C. Obecnie ma umowę na czas nieokreślony i dłuższe okresy wypowiedzenia. Jeśli jego pracodawca będzie chciał rozwiązać umowę, Piotr będzie mieć prawo do odprawy transitievergoeding.

Różnice między CAO ABU a CAO NBBU

W Holandii działają dwie główne umowy zbiorowe dla agencji pracy tymczasowej:

• CAO ABU (Algemene Bond Uitzendondernemingen): jedna z najstarszych i najbardziej powszechnych CAO w branży. Obowiązuje w dużych i średnich agencjach, które są członkami ABU.

• CAO NBBU (Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen): przeznaczona dla mniejszych agencji prywatnych.

Najważniejsze podobieństwa:

• Oba CAO regulują system faz,
• Zapewniają takie same podstawowe prawa i wynagrodzenie,
• Nakładają obowiązek przestrzegania zasady inlenersbeloning (wynagrodzenie jak u pracowników stałych u zleceniodawcy).

Różnice mogą dotyczyć:

• Szczegółów dotyczących dodatków,
• Procedur składania skarg lub rozstrzygania sporów,
• Dodatkowych świadczeń (np. ubezpieczeń).

W każdym przypadku, jako pracownik, masz prawo do najkorzystniejszych warunków przewidzianych w obowiązującym CAO.

Wynagrodzenie i prawa pracownicze w systemie fazowym

Zasada inlenersbeloning

Już od pierwszego dnia pracy otrzymujesz wynagrodzenie zgodne z wypłatami dla stałych pracowników zatrudnionych u zleceniodawcy (inlenersbeloning). Oznacza to nie tylko podstawową pensję, ale także dodatek za godziny nadliczbowe, wakacyjne, dodatki za pracę w weekendy czy noc oraz zwrot kosztów.

Składki emerytalne

Jeśli masz ukończone 21 lat, od pierwszego dnia pracy Twoja agencja odprowadza składki do planu emerytalnego StiPP, który jest podstawowym ubezpieczeniem emerytalnym dla pracowników tymczasowych.

Minimalny okres umowy

Od 1 lipca 2023 r. obowiązuje zasada, że każda kolejna umowa o pracę tymczasową u tego samego zleceniodawcy musi trwać co najmniej 4 tygodnie (np. jeśli masz dwie umowy pod rząd, druga nie może być krótsza niż 4 tygodnie).

Praktyczne wskazówki dla pracowników tymczasowych w systemie fazowym

• Monitoruj długość zatrudnienia u każdej agencji. Pewność zatrudnienia rośnie po przekroczeniu fazy A i B.
• Zwracaj uwagę na umowę i obecność klauzuli agencji pracy tymczasowej (uitzendbeding). Od 2023 r. chroni Cię brak możliwości wypowiedzenia w czasie choroby.
• Pilnuj dat i terminów wypowiedzenia. Zwłaszcza jeśli chcesz zakończyć pracę lub gdy agencja ją wypowiada.
• Sprawdź, czy agencja odprowadza za Ciebie składki emerytalne do StiPP. To ważne na przyszłość.
• Zawsze żądaj wynagrodzenia zgodnego z inlenersbeloning. W razie wątpliwości zapytaj o obowiązujący dla Twojego zleceniodawcy CAO.
• Pamiętaj, że przerwa między umowami ma znaczenie. Jeśli po dłuższej przerwie wracasz do pracy u tej samej agencji, system faz może zacząć się liczyć od nowa — co może zmienić Twoje prawa.

Kiedy skontaktować się z prawnikiem?

Warto zasięgnąć porady prawnika specjalizującego się w prawie pracy i prawach pracowników tymczasowych, jeśli:

• Nie otrzymujesz wynagrodzenia zgodnego z zasadą inlenersbeloning,
• Twoja umowa zawiera klauzulę o wypowiedzeniu w czasie choroby,
• Agencja wypowiada umowę bez zachowania wymaganych okresów wypowiedzenia,
• Masz wątpliwości co do zaliczenia okresów pracy do systemu fazowego lub traktowania przerw,
• Chcesz dowiedzieć się o swoim prawie do odprawy (transitievergoeding) lub stałego zatrudnienia,
• Doświadczasz dyskryminacji lub złego traktowania przez agencję lub pracodawcę-użytkownika.

Mając wsparcie prawne, lepiej zrozumiesz swoje prawa i będziesz lepiej chroniony na holenderskim rynku pracy.

Podsumowanie

System faz A, B i C to kluczowy element regulujący zatrudnienie pracowników tymczasowych w Holandii. Dzięki niemu Twoje prawa rosną wraz z czasem pracy, a od 2027 roku przejście do bardziej stabilnych form umowy będzie jeszcze szybsze i bardziej korzystne. Znajomość zasad tego systemu, różnic między CAO ABU i NBBU oraz umiejętne korzystanie z przysługujących praw znacząco poprawi Twoją sytuację zawodową i finansową.

Pamiętaj, że Twoje prawa są chronione i w razie problemów masz możliwość skorzystania z pomocy prawnej.

Artykuł przygotowany przez specjalistów z Arslan & Arslan Advocaten dla pracowników polskich na rynku pracy w Holandii.