Umowa na czas nieokreślony po pracy przez agencję i ketenregeling
Wstęp
Praca za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej (uitzendbureau) to dla wielu Polaków szansa na szybkie znalezienie zatrudnienia w Holandii. Dzięki temu rozwiązaniu można zdobyć doświadczenie, poznać rynek pracy oraz elastycznie dopasować godziny pracy do swoich potrzeb. Jednak wiele osób, które zaczynają jako pracownicy tymczasowi, marzy o czymś więcej – o stałym, pewnym zatrudnieniu na umowę na czas nieokreślony (vast contract). Przejście z tymczasowej agencji na stabilną umowę bezpośrednio u pracodawcy-użytkownika (inlenende werkgever) bywa jednak skomplikowane i pełne prawnych niuansów. To właśnie z tego powodu temat zasady łańcucha umów (ketenregeling) jest tak istotny dla osób pracujących w podobnym modelu.
Wielu pracowników nie wie, jakie prawa przysługują im po serii umów na czas określony (tijdelijke contracten) przez agencję oraz czy i kiedy mogą liczyć na umowę na czas nieokreślony. Praca tymczasowa jest często zawierana na krótkie okresy, a przejście do „stałej pracy” bywa traktowane jako zupełnie nowy etap, co nie zawsze jest zgodne z prawem. Problem polega na tym, że umowy zawierane przez agencję i u pracodawcy-użytkownika mogą być traktowane jak jedna, łączna seria umów. W efekcie po określonej liczbie umów na czas określony lub po przepracowaniu określonego czasu, pracownik może automatycznie uzyskać umowę na czas nieokreślony, co niesie ze sobą znaczne korzyści, takie jak większa stabilność zatrudnienia, lepsza ochrona przed zwolnieniem oraz prawo do wyższej odprawy.
W tym artykule wyjaśnimy krok po kroku, czym jest zasada łańcucha umów, jak działa w praktyce przy przejściu z pracy tymczasowej na stałe zatrudnienie, a także na co zwrócić uwagę w kontekście praw pracowników i obowiązków pracodawców. Przedstawimy warunki, które muszą być spełnione, aby twoja dotychczasowa praca tymczasowa została uwzględniona przy ubieganiu się o stały kontrakt i jakie konsekwencje może to mieć dla twojej sytuacji prawnej. Zapraszamy do lektury – zyskaj wiedzę, która pomoże ci podejmować świadome decyzje dotyczące twojego zatrudnienia w Holandii.
Czym jest zasada łańcucha umów (ketenregeling)?
Zasada łańcucha umów, znana w Holandii pod nazwą ketenregeling, to jedno z kluczowych rozwiązań w prawie pracy dotyczące zatrudnienia na czas określony. Jej głównym celem jest ochrona pracownika przed niekończącym się zawieraniem kolejnych, krótkoterminowych umów, które mogłyby uniemożliwiać stabilne zatrudnienie na czas nieokreślony. Zgodnie z tą zasadą, jeśli pracownik jest zatrudniony na podstawie kilku kolejnych umów na czas określony u tego samego pracodawcy lub jego następców, po spełnieniu określonych warunków jego stosunek pracy automatycznie przekształca się w umowę na czas nieokreślony (inaczej: vast contract).
Reguła 3x3 – kiedy powstaje umowa na czas nieokreślony?
Podstawowym mechanizmem zasady łańcucha umów jest reguła 3x3, co oznacza, że po:
zawarciu trzech kolejnych umów na czas określony u tego samego pracodawcy albo
upływie okresu 36 miesięcy (3 lat) od pierwszej umowy,
następna umowa lub kontynuacja zatrudnienia automatycznie staje się umową na czas nieokreślony.
Reguła ta dotyczy sytuacji, w których przerwa między kolejnymi umowami na czas określony nie przekracza 6 miesięcy (180 dni). Jeśli przerwa jest dłuższa niż pół roku, licznik „resetuje się”, co oznacza, że kolejna umowa traktowana jest jako pierwsza w nowym cyklu i od nowa liczymy trzy umowy lub trzy lata.
Wyjątki od zasady łańcucha umów
W praktyce istnieją jednak pewne wyjątki od tej zasady. Na przykład:
Umowy zawarte na wykonywanie pracy sezonowej lub tymczasowej (np. w rolnictwie, gastronomii) mogą mieć wydłużony maksymalny okres przerw między umowami.
Przerwy związane z usprawiedliwioną absencją pracownika (np. choroba) nie zawsze liczą się do okresu przerwy.
Zasada ta nie dotyczy wszystkich branż – w niektórych sektorach, zgodnie z układami zbiorowymi lub specyficznymi regulacjami, mogą obowiązywać inne limity.
Przykład 1 – Zatrudnienie przez agencję pracy tymczasowej
Anna pracuje przez agencję pracy tymczasowej i w ciągu dwóch lat zawarła trzy kolejne umowy na czas określony u tego samego pracodawcy-użytkownika, za pomocą agencji. Każda umowa kończyła się bez dłuższej niż 6 miesięcy przerwy. Po upływie trzeciej umowy, zgodnie z zasadą łańcucha umów, jej kolejna umowa powinna być na czas nieokreślony. Jeśli pracodawca zaproponuje jej dalszą współpracę, to jeśli zawrze umowę na czas określony, automatycznie jest to traktowane jako umowa na czas nieokreślony.
Przykład 2 – Przełamanie zasady przez dłuższą przerwę
Marek pracował u jednego pracodawcy na podstawie dwóch umów na czas określony, z przerwą wynoszącą 5 miesięcy między umowami. Po drugiej umowie nastąpiła przerwa w zatrudnieniu i Marek wrócił do firmy po 7 miesiącach. Ponieważ ta przerwa przekroczyła 6 miesięcy, licznik zasady łańcucha umów zaczął się liczyć od nowa. Nowa umowa Marek otrzymałaby status pierwszej umowy na czas określony. W związku z tym pracodawca może nadal zawierać kolejne umowy na czas określony, dopóki nie zostanie osiągnięty kolejny limit 3 umów lub 36 miesięcy.
Zasada łańcucha umów ma zatem na celu zapobieganie nadużyciom pracodawców w zakresie zatrudniania na krótkoterminowych kontraktach, a jednocześnie daje pracownikowi szansę na uzyskanie stabilności zatrudnienia. Jednak zrozumienie szczegółowych warunków, wyjątków oraz mechanizmów obliczania czasu i przerw jest kluczowe, aby skutecznie egzekwować swoje prawa w Holandii. Jeśli Twoja sytuacja jest bardziej skomplikowana, warto zasięgnąć porady specjalisty z zakresu prawa pracy, który oceni, czy zasada łańcucha umów (ketenregeling) działa na Twoją korzyść.
Przejście z pracy tymczasowej (uitzendbureau) na stałe zatrudnienie
Praca za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej (uitzendbureau) w Holandii daje elastyczność oraz możliwość zdobycia cennego doświadczenia zawodowego, ale wiele osób zastanawia się, jak wygląda przejście z takiego zatrudnienia na umowę stałą bezpośrednio u pracodawcy-użytkownika (opdrachtgever). Warto rozumieć, że holenderskie prawo pracy przewiduje specjalny system fazowy (fase A, B i C), który normuje sposób, w jaki można przejść z zatrudnienia tymczasowego do umowy na czas nieokreślony (vast contract).
System fazowy: Faza A, B i C
W przypadku pracowników tymczasowych w Holandii obowiązuje tak zwany „system fazowy” (ketenregeling dla umów na czas określony), który służy określeniu zasad zawierania kolejnych umów na czas określony oraz momentu, w którym pracownik nabywa prawo do umowy na czas nieokreślony. System ten dzieli zatrudnienie na trzy etapy:
Faza A – to faza próbna i dotyczy pierwszych 78 tygodni (około 1,5 roku) od momentu rozpoczęcia pierwszej umowy tymczasowej u jednego pracodawcy-użytkownika. W tym czasie możesz mieć zawarte maksymalnie trzy umowy na czas określony, pomiędzy którymi przerwy mogą wynosić do sześciu miesięcy.
Faza B – jeżeli pracownik pozostaje zatrudniony u tego samego pracodawcy-użytkownika dłużej niż 78 tygodni lub przekroczył limit trzech umów na czas określony, wchodzi w drugą fazę, w której każda kolejna umowa musi już być umową na czas nieokreślony. Możliwe jest jeszcze rozwiązanie umowy, ale obowiązują wtedy bardziej restrykcyjne zasady, między innymi wymóg uzasadnionych przyczyn zwolnienia.
Faza C – po zakończeniu umowy na czas nieokreślony następuje faza C, która dotyczy sytuacji, gdy umowa jest rozwiązana i pracownik odnawia stosunek pracy z tym samym pracodawcą. Wtedy od nowa można zawrzeć umowy na czas określony i cały cykl fazowy rozpoczyna się od początku.
Przejście do pracodawcy-użytkownika – na co zwrócić uwagę?
Przechodząc z pracy tymczasowej (uitzendwerk) na stałe zatrudnienie bezpośrednio u pracodawcy-użytkownika, bardzo istotne jest zrozumienie, jak prawo traktuje wcześniejsze umowy tymczasowe. Dla pracownika oznacza to, że dotychczasowy okres zatrudnienia u tego samego pracodawcy (chociaż formalnie za pośrednictwem agencji) jest sumowany i wpływa na fazę, w której się znajduje.
Pracodawcy-użytkownicy mogą zaoferować stałą umowę po zakończeniu etapu tymczasowego, a Twoje poprzednie umowy, o ile zostały zawarte bez przerw przekraczających 6 miesięcy, są wliczane do naliczenia łącznego czasu zatrudnienia. To ma kluczowe znaczenie, bo przy fazie B pracownik zyskuje prawo do umowy na czas nieokreślony oraz lepszą ochronę prawną przed zwolnieniem.
W praktyce oznacza to, że jeśli przejdziesz do pracodawcy-użytkownika na umowę stałą – Twoja historia pracy tymczasowej będzie traktowana jak kontynuacja zatrudnienia. Innymi słowy, zamiast zaczynać od zera, możesz szybko skorzystać z praw przysługujących osobom zatrudnionym na umowie stałej (vast contract). Zyskujesz wobec tego większą stabilność pracy i ułatwiasz sobie dostęp do świadczeń socjalnych, a także odpraw w sytuacji rozwiązania umowy o pracę.
Podsumowanie
Przejście z pracy tymczasowej na stałe zatrudnienie w Holandii jest uregulowane systemem fazowym (fase A, B, C). Przestrzeganie tych zasad oraz odpowiednie uwzględnienie historii zatrudnienia u tego samego pracodawcy-użytkownika pozwala na lepszą ochronę praw pracowniczych i szybsze uzyskanie umowy na czas nieokreślony. Dlatego warto znać swoje prawa i zasady, które stosują agencje pracy (uitzendbureaus) oraz pracodawcy, aby świadomie i bezpiecznie planować swoją karierę zawodową w Holandii.
Jeśli masz wątpliwości dotyczące swojego zatrudnienia lub chcesz upewnić się, czy przysługuje Ci umowa na stałe, warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w holenderskim prawie pracy.
Następstwo pracodawców (opvolgend werkgeverschap) – kiedy umowy się sumują?
W prawie pracy holenderskim kwestia następstwa pracodawców, czyli opvolgend werkgeverschap, ma fundamentalne znaczenie dla pracowników tymczasowych przechodzących na stałe zatrudnienie. Dzięki dobrej znajomości tej zasady możesz szybciej zdobyć prawo do umowy na czas nieokreślony (vast contract) lub wyższej odprawy (transitievergoeding). Zasady te stanowią bowiem wyjątek od standardowego liczenia okresów zatrudnienia tylko u tego samego pracodawcy.
1. Inicjatywa pracodawcy (initiatief van de werkgever)
Pierwszym i najważniejszym warunkiem jest, aby to nowy pracodawca – a nie pracownik – zgłosił chęć zatrudnienia Cię na podobnych warunkach, jakie miałeś(-aś) za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej. Oznacza to, że przejście z pracy tymczasowej do stałej powinno wynikać z inicjatywy pracodawcy-użytkownika (werkgever-gebruiker). Gdy to Ty zaczynasz poszukiwania lub domagasz się zatrudnienia bezpośrednio w firmie, praca u nowego pracodawcy zwykle nie będzie uznawana za kontynuację poprzedniego zatrudnienia. W praktyce oznacza to, że to pracodawca musi wyraźnie zaproponować Ci tę pracę i zaprosić do podjęcia zatrudnienia na podobnych warunkach.
Scenariusz: Pracujesz za pośrednictwem agencji jako magazynier w firmie logistycznej. Po kilku miesiącach pracodawca-użytkownik proponuje Ci stały etat bez pośrednika. W takiej sytuacji Twój okres pracy tymczasowej zostanie zaliczony do stażu u nowego, bezpośredniego pracodawcy.
2. Porównywalne obowiązki (vergelijkbare werkzaamheden)
Kolejnym warunkiem jest, aby praca, którą miałeś(-aś) wykonywać za pośrednictwem agencji, była zasadniczo porównywalna z obowiązkami, jakie masz realizować u nowego pracodawcy. Oznacza to, że zakres zadań, odpowiedzialności oraz charakter pracy powinny być bardzo podobne. Jeśli następuje znaczna zmiana w rodzaju pracy – np. z pracy fizycznej na stanowisko biurowe lub zupełnie inna branża – nowe zatrudnienie może nie być traktowane jako kontynuacja poprzedniej umowy.
Scenariusz: Po pracy tymczasowej jako operator wózka widłowego w firmie transportowej dostajesz stałą umowę na podobnym stanowisku w tej samej firmie. Ponieważ wykonywałeś(-aś) takie same obowiązki, umowy się sumują. Natomiast gdy po pracy tymczasowej na magazynie dostajesz stałą umowę jako kierowca samochodu ciężarowego, Twoje poprzednie umowy mogą nie być zaliczane, ponieważ zakres pracy i wymogi są różne.
3. Maksymalna przerwa między umowami (maximaal zes zes maanden onderbreking)
Ostatnim istotnym kryterium jest przerwa pomiędzy zakończeniem jednej umowy a rozpoczęciem kolejnej – musi ona wynosić maksimum sześć miesięcy. Jeśli przerwa jest dłuższa, umowy nie są traktowane jako bezpośrednio następujące po sobie i liczenie okresu zatrudnienia rozpoczyna się na nowo. To zabezpieczenie chroni pracodawców przed automatycznym naliczaniem umów po długich okresach przerwy, ale też daje pracownikom jasność, kiedy mogą liczyć na ciągłość zatrudnienia.
Scenariusz: Po skończeniu pracy tymczasowej w maju dostajesz ofertę stałej umowy w tej samej firmie w październiku – przerwa wynosi pięć miesięcy, więc umowy są sumowane. Natomiast jeśli przerwa trwa od maja do grudnia (ponad sześć miesięcy), Twój nowy kontrakt będzie traktowany jako osobne zatrudnienie i liczenie okresów zacznie się od nowa.
Zastosowanie tych trzech warunków łącznie sprawia, że prawo holenderskie uwzględnia całkowity czas Twojej pracy, a nie tylko pojedyncze kontrakty czy współpracę z agencją. Dla pracownika tymczasowego jest to ogromne ułatwienie, ponieważ umożliwia szybsze uzyskanie umowy na czas nieokreślony oraz korzystniejsze warunki rozwiązania pracy. Natomiast pracodawcy powinni być świadomi, że zatrudniając pracowników tymczasowych na stałe, mogą szybciej przekroczyć próg zatrudnienia, co wiąże się z dodatkowymi obowiązkami.
Jeśli masz wątpliwości co do sytuacji Twojego zatrudnienia lub chcesz wiedzieć, czy Twoje umowy się sumują, skonsultuj się z prawnikiem specjalizującym się w holenderskim prawie pracy. Zapewni to właściwą interpretację przepisów i ochronę Twoich praw jako pracownika.
Ochrona przed zwolnieniem i odprawa (transitievergoeding)
Podpisanie umowy o pracę na czas nieokreślony (umowa vast contract) to istotny krok w karierze zawodowej, który niesie ze sobą zwiększoną ochronę prawną w sytuacji zakończenia stosunku pracy. W porównaniu do umów na czas określony, rozwiązanie umowy na czas nieokreślony jest obwarowane bardziej rygorystycznymi procedurami oraz powoduje określone konsekwencje finansowe dla pracodawcy, które mają na celu zabezpieczenie interesów pracownika.
Procedura rozwiązania umowy o pracę na czas nieokreślony
Gdy pracownik posiada umowę vast contract, pracodawca nie może jej po prostu wypowiedzieć ze skutkiem na dowolny termin, jak ma to miejsce w przypadku umów czasowych. Zgodnie z holenderskim prawem pracy, rozwiązanie umowy jest możliwe jedynie w dwóch głównych trybach: za zgodą instytucji UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) lub za pośrednictwem sądu rejonowego, tzw. kantonrechter.
UWV: Organizacja ta zajmuje się m.in. zatwierdzaniem zwolnień z przyczyn ekonomicznych, restrukturyzacji czy długotrwałej niezdolności do pracy. Pracodawca musi złożyć wniosek do UWV i uzyskać zgodę na rozwiązanie umowy o pracę z określonych powodów.
Kantonrechter: Alternatywnie pracodawca może złożyć pozew do