Umowa o pracę na czas określony w Holandii – poradnik dla Polaków

Wprowadzenie

Dla wielu Polaków pracujących w Holandii umowa o pracę na czas określony (po niderlandzku: arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd) to najczęstsza forma zatrudnienia. Zrozumienie jej zasad oraz praw i obowiązków, które się z nią wiążą, jest kluczowe, aby chronić swoje interesy i uniknąć nieporozumień z pracodawcą.

W tym obszernym artykule dowiesz się wszystkiego, co musisz wiedzieć o umowach na czas określony w Holandii – od podstaw prawnych, przez praktyczne kroki, po realne przykłady i porady, jak reagować w różnych sytuacjach.

Czym jest umowa o pracę na czas określony (arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd)?

Jest to umowa, w której pracodawca zatrudnia pracownika na określony, z góry ustalony czas. Może to być na przykład 3 miesiące, 6 miesięcy czy nawet rok. Po upływie tego czasu umowa wygasa automatycznie, o ile nie zostanie przedłużona lub przekształcona w umowę na czas nieokreślony (arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd).

Umowy takie są popularne w Holandii, ponieważ pozwalają pracodawcom na elastyczność, a pracownikom – często na szybkie zatrudnienie, chociaż mają też swoje ograniczenia.

Dlaczego prawo holenderskie reguluje szczególnie umowy na czas określony?

W systemie prawnym Holandii istnieje tzw. ketenregeling – zasada łańcucha umów, która ma zapobiegać nadużywaniu umów krótkoterminowych i zagwarantować pracownikom stabilność zatrudnienia, jeśli pracują dłużej i na kilku umowach po sobie.

Ketenregeling – zasada łańcucha umów na czas określony

Ketenregeling określa, ile razy i na jak długo pracodawca może przedłużać lub ponawiać umowę na czas określony, zanim automatycznie powstanie umowa na czas nieokreślony.

Aktualne zasady ketenregeling (stan na rok 2024):

• Maksymalna liczba umów: Pracodawca może zawrzeć maksymalnie 3 umowy na czas określony z tym samym pracownikiem po sobie.

• Maksymalny łączny czas trwania: Wszystkie umowy na czas określony nie mogą przekroczyć 3 lat.

• Przekształcenie umowy: Po przekroczeniu 3 umów lub 3 lat automatycznie powstaje umowa na czas nieokreślony.

• Odstęp między umowami: Jeśli po zakończeniu umowy na czas określony następuje przerwa dłuższa niż 6 miesięcy, licznik zaczyna się od nowa.

Praktyczne znaczenie ketenregeling dla polskiego pracownika

Przykład 1:

Jan pracuje przez 3 kolejne umowy na czas określony – każda po 1 roku. Przy czwartej umowie z tym samym pracodawcą po prostu otrzyma umowę na czas nieokreślony, nawet jeśli pracodawca temu przeciwdziała.

Przykład 2:

Anna miała dwie umowy na 6 miesięcy każda, potem robiła przerwę 8 miesięcy, i podpisała nową umowę. Licznik dla ketenregeling zaczął się u niej wtedy od nowa, co oznacza, że pracodawca może znów zawrzeć do 3 umów lub 3 lata pracy bez konieczności zmiany na umowę bezterminową.

Obowiązek powiadomienia o zakończeniu lub przedłużeniu – aanzegtermijn

Zgodnie z holenderskim prawem, jeśli umowa na czas określony trwa 6 miesięcy lub dłużej, pracodawca ma obowiązek na minimum 1 miesiąc przed końcem umowy poinformować pracownika na piśmie, czy umowa zostanie przedłużona, czy nie.

Co się stanie, jeśli pracodawca nie dopełni tego obowiązku?

Pracownik może ubiegać się o odszkodowanie w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia (aanzegvergoeding).

Wzór pisma przypomnienia o aanzegtermijn:

Szanowny Panie/Pani [Imię i Nazwisko],

Zwracam się z uprzejmą prośbą o potwierdzenie na piśmie informacji dotyczącej przedłużenia/możliwego zakończenia mojej umowy na czas określony, która wygasa dnia [data]. Proszę o przesłanie informacji zgodnie z wymogami prawem pracy w Holandii najpóźniej do [data – 1 miesiąc przed końcem umowy].

Z poważaniem,
[Twoje Imię i Nazwisko]

Wypowiedzenie umowy na czas określony (ontslag bij tijdelijke contract)

Zasadniczo umowa na czas określony kończy się automatycznie z końcem ustalonego terminu i nie jest wymagane wypowiedzenie. Jednakże:

• Wypowiedzenie przed terminem jest możliwe tylko wtedy, gdy strony to wyraźnie uzgodniły na piśmie w treści umowy (np. klauzula o możliwości wcześniejszego rozwiązania umowy).

• Bez takiej klauzuli pracodawca nie może jednostronnie rozwiązać umowy przed terminem, chyba że obie strony się na to zgodzą lub interweniuje sąd.

Przykład 3:

Magda podpisała roczną umowę o pracę na czas określony bez klauzuli wypowiedzenia. Po 6 miesiącach pracodawca próbował ją usunąć z pracy. Bez porozumienia i decyzji sądu nie było to możliwe.

Wypłata odprawy (transitievergoeding) przy zakończeniu umowy

W Holandii, przy rozwiązaniu lub zakończeniu umowy o pracę, pracownikom często przysługuje odszkodowanie zwane transitievergoeding (odprawa na przejście). To świadczenie ma pomagać pracownikowi w przejściu do nowej pracy lub aktywizacji na rynku pracy.

Na czym polega transitievergoeding?

• Przysługuje pracownikowi zatrudnionemu co najmniej 24 miesiące u tego samego pracodawcy.

• Obowiązuje zarówno przy zakończeniu umów na czas określony, jak i nieokreślony.

• Wysokość odprawy jest obliczana według formuły:

• Za każdy pełny przepracowany rok – jedna trzecia miesięcznego wynagrodzenia.

• Za lata niepełne – proporcjonalna część.

Przykład wyliczenia transitievergoeding

Anna pracowała 2 lata i 6 miesięcy z wynagrodzeniem 2400 euro brutto miesięcznie.

Odprawa:

• 2 lata = 2 × 1/3 = 2/3 wynagrodzenia
• 6 miesięcy = 1/2 × 1/3 = 1/6 wynagrodzenia
• Razem = 2/3 + 1/6 = 5/6 × 2400 € = 2000 € odprawy

Ważne:

Transitievergoeding jest wypłacana w przypadku:

• Nieprzedłużenia umowy na czas określony, jeśli pracownik spełnia warunki czasu zatrudnienia.

• Wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony.

Nie przysługuje natomiast, jeśli pracownik sam rozwiązuje umowę bez ważnego powodu.

Rola układów zbiorowych pracy (CAO – collectieve arbeidsovereenkomst)

W Holandii wiele branż działa na podstawie układów zbiorowych pracy – CAO. Są to porozumienia między pracodawcami i związkami zawodowymi, które m.in. zawierają dodatkowe reguły dotyczące m.in. zatrudnienia na czas określony.

Jak CAO wpływa na ketenregeling?

• Niektóre układy CAO wydłużają lub zmieniają zasady dotyczące maksymalnej liczby umów lub długości okresów (np. wydłużenie ketenregeling z 3 do 6 lat albo zwiększenie liczby dozwolonych umów).

• CAO może również zawierać korzystniejsze dla pracownika warunki dotyczące odpraw czy wcześniejszego zakończenia umowy.

Dlaczego warto sprawdzić swój CAO?

Twój pracodawca musi Ci udostępnić informacje, czy podlega jakiemuś CAO, a jeśli tak – jakie są jego warunki. Znajomość swojego CAO może dać dodatkową ochronę i prawa.

Sytuacje specjalne i studia przypadków

Scenariusz 1: Praca przez agencję pracy tymczasowej (uitzendbureau)

Pracując przez agencję, Twój pracodawca formalny to agencja, a nie firma, w której fizycznie pracujesz. To oznacza, że umowy na czas określony i ketenregeling są stosowane przez agencję, a zasady mogą nieco się różnić, np. częstsze stosowanie umów krótkoterminowych.

Scenariusz 2: Choroba w trakcie umowy na czas określony

Jeśli zachorujesz podczas obowiązywania umowy, Twój pracodawca nadal musi wypłacać wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 2 lata, pod warunkiem że spełniasz wymogi prawa pracy. Choroba nie powoduje automatycznego zakończenia umowy.

Scenariusz 3: Ciąża i urlop macierzyński

Jeśli jesteś w ciąży i masz umowę na czas określony, prawo holenderskie chroni Cię na równi z pracownikami etatowymi. Umowa nie może zostać wypowiedziana z powodu ciąży, a po urodzeniu masz prawo do urlopu macierzyńskiego i powrotu do pracy.

Scenariusz 4: Umowa na czas określony a praca na kilka etatów

Jeśli masz kilka umów na czas określony u różnych pracodawców, ketenregeling liczy się oddzielnie dla każdego z nich.

Scenariusz 5: Wypowiedzenie za porozumieniem stron

Czasami pracownik i pracodawca mogą wspólnie zdecydować o wcześniejszym zakończeniu umowy mimo jej trwania, podpisując porozumienie (vaststellingsovereenkomst). Zawsze jednak takie rozwiązanie musi być zgodne i najlepiej sprawdzać je z prawnikiem.

Jak komunikować się z pracodawcą w sprawach umowy na czas określony?

Dobry kontakt to połowa sukcesu. Oto kilka praktycznych wskazówek:

• Proś o wszystkie informacje na piśmie. Jeśli pracodawca nie poinformuje Cię pisemnie o przedłużeniu lub zakończeniu umowy, spokojnie przypomnij o obowiązku aanzegtermijn.

• Wysyłaj e-maile lub listy z potwierdzeniem odbioru. To ważny dowód w razie sporu.

• Przygotuj się na rozmowę. Jeśli chcesz wypowiedzieć umowę lub prosić o przedłużenie, jasno wyraź swoje oczekiwania i poproś o potwierdzenie na piśmie.

• W razie problemów, zachowaj spokój i zbieraj dokumenty. Umowy, korespondencja, świadectwa pracy – to wszystko będzie potrzebne, jeśli sprawa trafi do prawnika lub sądu.

Praktyczne wskazówki dla polskich pracowników

• Zawsze czytaj dokładnie umowę przed podpisaniem – zwróć uwagę na daty, klauzule o wypowiedzeniu i obowiązki informacyjne.

• Śledź terminy: datę zakończenia umowy i termin aanzegtermijn.

• Zapisuj wszystkie ustalenia telefoniczne i ustne rozmowy w formie krótkich notatek lub maili potwierdzających.

• Jeśli pracujesz przez agencję, pamiętaj że jej zasady mogą się różnić od normalnej umowy.

• Znajdź informacje o swoim CAO i zobacz, czy nie masz tam dodatkowych praw.

• W razie wątpliwości zajrzyj na strony polskojęzyczne o prawie pracy w Holandii lub skonsultuj się z prawnikiem.

Kiedy skontaktować się z prawnikiem?

Gdy zauważysz, że:

• Pracodawca nie wywiązuje się z obowiązku aanzegtermijn lub ignoruje umowę.

• Umowa jest co chwilę przedłużana, a Ty nie otrzymujesz umowy na czas nieokreślony.

• Chcesz wypowiedzieć umowę, ale masz wątpliwości, czy jest ku temu podstawa prawna.

• Spotykasz się z nieuczciwym traktowaniem, np. nie wypłacaniem wynagrodzenia, odmową chorobowego lub urlopu macierzyńskiego.

• Potrzebujesz pomocy przy wyliczeniu odprawy lub negocjacjach z pracodawcą.

W takich przypadkach profesjonalny prawnik (np. specjalizujący się w prawie pracy holenderskim dla migrantów) pomoże Ci zrozumieć sytuację, przygotować dokumenty i ewentualnie reprezentować Cię w sporze.

Podsumowanie

Umowa o pracę na czas określony jest w Holandii powszechna, ale jej zasady mogą być skomplikowane – szczególnie dla pracowników z Polski. Kluczowe jest zrozumienie ketenregeling, aanzegtermijn i zasad wypowiedzenia. Znajomość swoich praw oraz aktywna komunikacja z pracodawcą to najlepsza metoda, by uniknąć problemów. W razie wątpliwości zawsze warto zasięgnąć porady prawnej.

Pamiętaj, że prawo chroni Cię, ale tylko jeśli sam o nie zadbasz!

Ten artykuł powstał dzięki doświadczeniu ekspertów PrawoPracy.nl w zakresie prawa pracy w Holandii dla polskich migrantów.

Autor

Arslan & Arslan Advocaten

Adwokat — Specjalista prawa pracy

Arslan & Arslan Advocaten

Specjalizuje się w ochronie praw polskich pracowników w Holandii. Ponad 15 lat doświadczenia w prawie pracy, sporach z pracodawcami i agencjami pracy tymczasowej.

Opublikowano: 26 marca 2025Ostatnia aktualizacja: 26 marca 2025