WIA: świadczenie z tytułu niezdolności do pracy

Jeśli pracujesz w Holandii i z powodu choroby lub wypadku nie możesz wykonywać swoich obowiązków zawodowych przez dłuższy czas, możesz być uprawniony do świadczenia z tytułu niezdolności do pracy, znanego jako WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen). Zrozumienie holenderskiego systemu ubezpieczeń społecznych może być wyzwaniem, szczególnie dla pracowników migrujących, którzy często czują się zagubieni w gąszczu przepisów i barier językowych. W tym artykule wyjaśnimy, czym jest świadczenie WIA, kto ma do niego prawo i jak możemy pomóc w przypadku problemów z pracodawcą lub instytucjami państwowymi.

Czym jest świadczenie WIA?

Świadczenie WIA to holenderskie wsparcie finansowe dla osób, które po prawie dwóch latach (dokładnie 104 tygodniach) zwolnienia lekarskiego nadal nie są w stanie w pełni wrócić do pracy. W Holandii przez pierwsze dwa lata choroby to Twój pracodawca (werkgever) jest zobowiązany do wypłacania co najmniej 70% Twojego wynagrodzenia. Jeśli po tym okresie nadal zmagasz się z problemami zdrowotnymi, które ograniczają Twoją zdolność do zarobkowania, do gry wkracza UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) – instytucja odpowiedzialna za ubezpieczenia pracownicze.

Świadczenie to ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wynikającej z niezdolności do pracy. WIA dzieli się na dwa główne rodzaje:

• IVA (Inkomensvoorziening Volledig en duurzaam Arbeidsongeschikten): dla osób, które są całkowicie i trwale niezdolne do pracy.
• WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten): dla osób, które są częściowo niezdolne do pracy lub których całkowita niezdolność do pracy nie jest trwała.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać WIA?

Aby kwalifikować się do świadczenia WIA, musisz spełnić kilka kluczowych warunków. Przede wszystkim, Twoja niezdolność do pracy musi wynosić co najmniej 35%. Oznacza to, że z powodu choroby możesz zarobić co najwyżej 65% tego, co zarabiałeś przed zachorowaniem. Ocena tego stopnia dokonywana jest przez lekarza orzecznika (verzekeringsarts) oraz eksperta ds. pracy (arbeidsdeskundige) z UWV.

Kolejnym ważnym elementem jest aktywna współpraca podczas pierwszych dwóch lat choroby. Zarówno Ty, jak i Twój pracodawca, macie obowiązek dążyć do Twojego powrotu do pracy (re-integratie). Jeśli UWV uzna, że pracodawca nie dołożył wystarczających starań, może nałożyć na niego karę w postaci obowiązku wypłacania wynagrodzenia przez kolejny rok. Warto pamiętać, że jako pracownik również masz swoje obowiązki w tym procesie, a ich zaniedbanie może wpłynąć na Twoje prawo do świadczenia.

Twoje prawa i ochrona przed zwolnieniem

Wielu polskich pracowników obawia się, że choroba oznacza natychmiastową utratę pracy. Zgodnie z holenderskim prawem pracy, przez pierwsze dwa lata choroby jesteś chroniony przed zwolnieniem. Pracodawca nie może Cię zwolnić z powodu Twojego stanu zdrowia w tym okresie. Wyjątkiem są sytuacje, gdy firma ogłasza upadłość lub gdy kończy się Twoja umowa na czas określony.

Nawet jeśli pracodawca będzie chciał rozwiązać umowę po dwóch latach, potrzebuje na to specjalnego pozwolenia na zwolnienie (ontslagvergunning) z UWV. Nie musisz się godzić na żadne propozycje rozwiązania umowy za porozumieniem stron (vaststellingsovereenkomst), jeśli nie są one dla Ciebie korzystne. Zawsze warto skonsultować takie dokumenty ze specjalistą, zanim złożysz swój podpis.

Pomoc prawna jest na wyciągnięcie ręki

Zrozumiałe jest, że konfrontacja z pracodawcą lub urzędem takim jak UWV może budzić lęk, zwłaszcza gdy obawiasz się wysokich kosztów pomocy prawnej. Chcemy Cię jednak uspokoić: w Holandii system prawny jest tak skonstruowany, aby każdy miał dostęp do sprawiedliwości, niezależnie od zasobności portfela.

Dla osób o niższych dochodach, do których często należą pracownicy migrujący, dostępna jest dotowana pomoc prawna, tzw. toevoeging (bezpłatna pomoc prawna). Oznacza to, że koszty adwokata pokrywa w dużej mierze państwo holenderskie, a Ty ponosisz jedynie niewielką, z góry ustaloną opłatę własną (eigen bijdrage). Pomoc prawna jest często bezpłatna lub wiąże się z minimalnymi kosztami! Nie pozwól, aby obawa przed wydatkami powstrzymała Cię przed walką o Twoje prawa. Nasza kancelaria zawsze na początku współpracy sprawdza, czy kwalifikujesz się do tego rodzaju wsparcia.

Co zrobić, gdy nie zgadzasz się z decyzją UWV?

Zdarza się, że decyzja UWV dotycząca przyznania świadczenia WIA lub określenia stopnia niezdolności do pracy jest krzywdząca. Może się okazać, że lekarz orzecznik nie wziął pod uwagę wszystkich Twoich dolegliwości, lub że stopień niezdolności do pracy został zaniżony. W takiej sytuacji masz prawo do złożenia odwołania (bezwaar).

Czas na złożenie odwołania jest ściśle określony i zazwyczaj wynosi 6 tygodni od daty wydania decyzji. To bardzo ważny termin, którego nie można przegapić. Proces odwoławczy wymaga przedstawienia solidnych argumentów medycznych i prawnych, dlatego wsparcie doświadczonego prawnika jest tutaj nieocenione. Pomożemy Ci zgromadzić niezbędną dokumentację i będziemy reprezentować Twoje interesy przed UWV.

Skontaktuj się z nami

Nie musisz przechodzić przez proces ubiegania się o WIA lub spory z pracodawcą w pojedynkę. Zespół PrawoPracy.nl, wspierany przez doświadczonych adwokatów z Arslan & Arslan Advocaten, jest tutaj, aby Ci pomóc. Rozumiemy Twoją sytuację i mówimy w Twoim języku.

Zadbaj o swoją przyszłość i nie rezygnuj ze swoich praw. Skontaktuj się z nami już dziś, aby umówić się na bezpłatną, niezobowiązującą konsultację wstępną. Ocenimy Twoją sytuację i doradzimy najlepsze kroki prawne, upewniając się, że korzystasz ze wszystkich dostępnych form wsparcia, w tym z toevoeging (bezpłatna pomoc prawna). Twoje prawa są dla nas najważniejsze.