Zwolnienie podczas choroby w Holandii – co warto wiedzieć?

Praca w Holandii to dla wielu Polaków szansa na lepsze zarobki i rozwój zawodowy. Jednak sytuacja choroby może komplkować relacje z pracodawcą, zwłaszcza gdy pojawia się ryzyko zwolnienia z pracy. W tym artykule szczegółowo wyjaśniamy, jak wygląda zwolnienie podczas choroby w Holandii, jakie obowiązują przepisy, jakie są wyjątki i jak się bronić przed nieuczciwymi praktykami pracodawcy. Szczególną uwagę poświęcamy sytuacji pracowników zatrudnionych przez agencje pracy tymczasowej (uitzendbureau).

Spis treści

• Podstawy prawne zwolnienia podczas choroby
• Zakaz zwolnienia w czasie choroby – opzegverbod tijdens ziekte
• Wyjątki od zakazu zwolnienia
• Co to jest re-integratie i jaka jest rola bedrijfsarts?
• Procedura zwolnienia z pracy w czasie choroby – krok po kroku
• Sytuacja pracowników agencji pracy tymczasowej – fazy A, B i C
• Zwolnienie po 2 latach choroby – co warto wiedzieć?
• Najczęstsze sztuczki pracodawców i jak się przed nimi bronić
• Praktyczne wskazówki dla pracowników
• Kiedy skontaktować się z prawnikiem?

Podstawy prawne zwolnienia podczas choroby

W Holandii kwestie zatrudnienia i zwolnienia regulują różne akty prawne, m.in. Burgerlijk Wetboek (Kodeks Cywilny), prawo pracy oraz przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych. Kluczową rolę odgrywają również instytucje takie jak:

• UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) – instytucja odpowiedzialna za realizację ubezpieczeń pracowniczych, m.in. zasiłków chorobowych, a także rozpatrywanie wniosków o zwolnienie z pracy po długiej chorobie.
• Kantonrechter – sąd pracy, który rozpatruje spory dotyczące zwolnień i roszczeń pracowniczych.

Czym jest opzegverbod tijdens ziekte?

W czasie choroby obowiązuje zakaz wypowiedzenia umowy o pracę (po holendersku: opzegverbod tijdens ziekte). Oznacza to, że pracodawca nie może zwolnić pracownika w czasie jego niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, z wyjątkiem bardzo specyficznych sytuacji.

Zakaz ten obowiązuje przez pierwsze 24 miesiące choroby i ma na celu ochronę pracownika przed utratą pracy w momencie, gdy jest on najbardziej bezbronny.

Zakaz zwolnienia w czasie choroby – opzegverbod tijdens ziekte

Jak działa opzegverbod?

• Pracodawca nie może z własnej inicjatywy wypowiedzieć umowy o pracę w okresie zwolnienia chorobowego.
• Wypowiedzenie jest nieważne, jeśli nastąpiło od daty zgłoszenia choroby do zakończenia 24-miesięcznego okresu choroby.
• Nie dotyczy to sytuacji, gdy umowa kończy się naturalnie (np. Umowa na czas określony a nieokreślony w Holandii: Poradnik" style="color: inherit; text-decoration: underline; text-decoration-color: #D0A42A; text-underline-offset: 2px;">umowa na czas określony) lub gdy pracodawca ma formalną zgodę UWV na rozwiązanie umowy.

Co to oznacza dla pracownika?

Pracownik, który jest na zwolnieniu lekarskim, nie musi się obawiać zwolnienia z powodu samej choroby. W praktyce jednak, jak pokazują doświadczenia wielu Polaków w Holandii, zdarzają się próby obejścia tego zakazu.

Wyjątki od zakazu zwolnienia

Kiedy pracodawca może zwolnić chorego pracownika?

• Zgoda UWV – po upływie 104 tygodni (czyli 2 lat) choroby, pracodawca może złożyć wniosek do UWV o pozwolenie na rozwiązanie umowy o pracę, jeśli uzna, że:

• Pracownik nie wróci do pracy (lub nie może zostać przywrócony do innego stanowiska).
• Pracodawca podjął wszelkie możliwe działania w zakresie re-integracji (czyli przywrócenia pracownika do pracy).
• Nie ma możliwości dalszego zatrudnienia.

• Upływ umowy na czas określony – jeśli umowa wygasa naturalnie, nie jest automatycznie przedłużana.

• Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron (vaststellingsovereenkomst) – pracownik może zgodzić się na zakończenie umowy, np. w zamian za odprawę.

• Natychmiastowe zwolnienie (ontslag op staande voet) – bardzo rzadkie i wymaga poważnych powodów, np. poważnego naruszenia obowiązków pracowniczych. Choroba nie jest do tego powodem.

Przykład 1: [Zwolnienie po 2 latach choroby](/kennisbank/zwolnienie-po-2-latach-choroby-holandia-przewodnik-polski)

Pan Jan pracuje w magazynie przez agencję pracy tymczasowej. Po 2 latach niezdolności do pracy z powodu kontuzji, pracodawca zwraca się do UWV o pozwolenie na rozwiązanie umowy, argumentując, że nie było możliwe znalezienie pracy dostosowanej do jego stanu zdrowia. UWV pozytywnie rozpatruje wniosek, a Jan otrzymuje odprawę – tzw. transitievergoeding.

Co to jest re-integratie i jaka jest rola bedrijfsarts?

Re-integratie – proces powrotu do pracy

Re-integracja to proces, w którym pracownik i pracodawca współpracują, aby umożliwić powrót chorego pracownika do pracy, nawet jeśli wymaga to dostosowania stanowiska lub zmiany zakresu obowiązków. Jest to obowiązek pracodawcy uregulowany w holenderskim prawie.

Rola bedrijfsarts i arbo-arts

• Bedrijfsarts (lekarz medycyny pracy) – specjalista oceniający stan zdrowia pracownika oraz zdolność do pracy.
• Arbo-arts – lekarz ds. bezpieczeństwa i higieny pracy, często to samo co bedrijfsarts w praktyce.

Bedrijfsarts:

• Przeprowadza badania i wizyty kontrolne.
• Wystawia zaświadczenia lekarskie i opinie dotyczące powrotu do pracy.
• Doradza w kwestii możliwości dostosowania pracy do stanu zdrowia.
• Ocena bedrijfsarts jest kluczowa dla procesu re-integracji i ewentualnego zwolnienia.

Przykład 2: Re-integracja u agencji pracy tymczasowej

Pani Anna jest zatrudniona przez uitzendbureau i zachorowała na przewlekłą chorobę. Bedrijfsarts zaleca jej stopniowy powrót do pracy na stanowisku o zmniejszonym obciążeniu. Agencja współpracuje z nią i pracodawcą docelowym, aby dostosować obowiązki. Dzięki temu Anna wraca do pracy po 6 miesiącach.

Procedura zwolnienia z pracy w czasie choroby – krok po kroku

Krok 1: Informowanie o chorobie

Pracownik musi bezzwłocznie poinformować pracodawcę o swojej chorobie i dostarczyć zwolnienie lekarskie od bedrijfsarts.

Krok 2: Kontrola i ocena przez bedrijfsarts

Bedrijfsarts ocenia zdolność pracownika do pracy i wydaje odpowiednie opinie dotyczące dalszego leczenia i możliwości re-integracji.

Krok 3: Proces re-integracji

Pracodawca i pracownik wspólnie szukają rozwiązań umożliwiających powrót do pracy lub znalezienie alternatywnego stanowiska.

Krok 4: Wniosek do UWV o zwolnienie

Jeśli po 24 miesiącach choroby powrót do pracy jest niemożliwy, pracodawca może złożyć wniosek do UWV o zgodę na rozwiązanie umowy.

• UWV bada dokumentację medyczną i działania re-integracyjne.
• Może wydać pozwolenie na zwolnienie lub je odrzucić.

Krok 5: Rozwiązanie umowy lub odwołanie się do sądu pracy

• Po otrzymaniu zgody UWV umowa może zostać rozwiązana z zachowaniem okresu wypowiedzenia lub za porozumieniem stron.
• Jeśli pracownik nie zgadza się ze zwolnieniem, może odwołać się do kantonrechter.

Sytuacja pracowników agencji pracy tymczasowej – fazy A, B i C

Pracownicy zatrudnieni przez agencje pracy tymczasowej (uitzendbureau) przechodzą przez specjalne fazy zatrudnienia, które mają wpływ na ich prawa i obowiązki, także w kontekście choroby.

Faza A (pierwsze 78 tygodni)

• Umowa na czas określony z agencją.
• Pracownik ma prawo do zasiłku chorobowego (Ziektewet).
• Ochrona przed zwolnieniem działa tak samo jak w przypadku zwykłych umów.

Faza B (po 78 tygodniach)

• Jeśli pracownik jest nadal zatrudniony, może otrzymać umowę na czas nieokreślony lub kontynuować zatrudnienie na czas określony.
• Po 2 latach choroby agencja może złożyć wniosek do UWV o rozwiązanie umowy.

Faza C (po 104 tygodniach)

• Pracownik może zostać zwolniony zgodnie z decyzją UWV.
• Zasiłki chorobowe przechodzą w inne świadczenia, np. WIA (invaliditeitsuitkering).

Przykład 3: Pracownik agencji po 2 latach choroby

Pan Marek zatrudniony przez uitzendbureau w fazie A choruje przez 1,5 roku. Agencja przedłuża umowę i rozpoczyna fazę B. Po kolejnych 6 miesiącach Marek nadal nie może pracować. Agencja składa wniosek do UWV o zwolnienie. UWV analizuje sytuację, biorąc pod uwagę działania re-integracyjne i zalecenia bedrijfsarts.

Zwolnienie po 2 latach choroby – co warto wiedzieć?

Po upływie okresu 104 tygodni (2 lat) pracodawca może ubiegać się o zgodę UWV na rozwiązanie umowy, jeśli pracownik nadal nie jest zdolny do pracy. Jest to moment, w którym pracownik traci ochronę przed zwolnieniem z powodu choroby.

Co się dzieje po decyzji UWV?

• Jeśli UWV wyrazi zgodę, umowa może zostać rozwiązana z zachowaniem okresu wypowiedzenia.
• Pracownik może otrzymać transitievergoeding – odprawę za zakończenie stosunku pracy.
• Po zwolnieniu pracownik może ubiegać się o świadczenia z tytułu niezdolności do pracy, np. zasiłek WIA.

WIA – invaliditeitsuitkering

• To zasiłek dla osób, które po 2 latach choroby nadal mają ograniczoną zdolność do pracy.
• WNIOSKI składa się do UWV, które ocenia stopień niezdolności.

Przykład 4: Zwolnienie i WIA po 2 latach choroby

Pani Katarzyna była zatrudniona przez firmę budowlaną. Po 2 latach choroby z powodu urazu kręgosłupa pracodawca złożył wniosek do UWV o zwolnienie. UWV przyznało zgodę, umowa została rozwiązana, a Katarzyna złożyła wniosek o zasiłek WIA, który otrzymała na podstawie swojej częściowej niezdolności do pracy.

Najczęstsze sztuczki pracodawców i jak się przed nimi bronić

Niestety, niektórzy pracodawcy próbują obejść przepisy chroniące pracownika podczas choroby. Oto najczęściej stosowane przez nich metody oraz sposoby obrony:

1. Wypowiedzenie umowy przed zgłoszeniem choroby

• Pracodawca wręcza wypowiedzenie tuż przed zgłoszeniem choroby, licząc, że pracownik nie będzie mógł się skutecznie bronić.
• Obrona: zawsze dokumentuj datę zgłoszenia choroby i zachowuj korespondencję.

2. Propozycja porozumienia (vaststellingsovereenkomst) pod presją

• Pracodawca namawia pracownika do podpisania ugody na zwolnienie, często bez pełnej wiedzy o konsekwencjach.
• Obrona: skonsultuj się z prawnikiem przed podpisaniem jakichkolwiek dokumentów.

3. Nieprawidłowa ocena przez bedrijfsarts

• Lekarz medycyny pracy może błędnie ocenić zdolność do pracy, co wpływa na decyzje pracodawcy.
• Obrona: możesz poprosić o drugą opinię lub zgłosić zastrzeżenia do instytucji nadzorującej bedrijfsarts.

4. Zatrudnianie na umowę na czas określony bez przedłużenia

• Agencja pracy tymczasowej nie przedłuża umowy, licząc, że pracownik nie będzie miał prawa do ochrony.
• Obrona: sprawdzaj warunki umowy i terminy, zgłaszaj nieprawidłowości.

5. Nielegalne zwolnienia na „czarno”

• Pracodawca przerywa współpracę bez formalnego wypowiedzenia.
• Obrona: zawsze żądaj pisemnych dokumentów i prowadź korespondencję mailową.

Praktyczne wskazówki dla pracowników

• Zawsze zgłaszaj chorobę jak najszybciej – najlepiej tego samego dnia.
• Dokładnie dokumentuj wszystkie kontakty z pracodawcą i lekarzem medycyny pracy.
• Poproś o kopię opinii bedrijfsarts i zachowaj ją.
• Jeśli pracodawca proponuje ugodę (vaststellingsovereenkomst), skonsultuj się z prawnikiem.
• Nie podpisuj żadnych dokumentów pod presją.
• Upewnij się, że agencja pracy tymczasowej przestrzega wszystkich obowiązków wobec Ciebie.
• Znaj swoje prawa dotyczące zasiłków chorobowych (Ziektewet) i WIA.
• W razie problemów ze zdrowiem – szukaj wsparcia u bedrijfsarts i staraj się aktywnie uczestniczyć w procesie re-integracji.
• Po 2 latach choroby bądź czujny – to moment, gdy może dojść do próby zwolnienia.
• Jeśli masz wątpliwości, kontaktuj się z organizacjami pracowniczymi lub prawnikami specjalizującymi się w prawie pracy.

Kiedy skontaktować się z prawnikiem?

• Gdy otrzymasz wypowiedzenie w czasie choroby.
• Jeśli pracodawca proponuje podpisanie ugody, a Ty nie rozumiesz wszystkich konsekwencji.
• W przypadku niezgodności z opinią bedrijfsarts lub problemów z re-integracją.
• Gdy agencja pracy tymczasowej nie wywiązuje się z obowiązków wobec Ciebie.
• Jeśli masz problem z uzyskaniem zasiłków chorobowych lub WIA.
• Gdy chcesz odwołać się od decyzji UWV lub wypowiedzenia umowy.

Warto pamiętać, że profesjonalna pomoc prawna może znacząco zwiększyć szanse na ochronę Twoich praw i uzyskanie należnych świadczeń.

Podsumowanie

Zwolnienie podczas choroby w Holandii jest ściśle regulowane i pracownik ma prawo do ochrony przez pierwsze 24 miesiące niezdolności do pracy. Po tym czasie sytuacja się komplikuje, ale nawet wtedy istnieją procedury i prawa, które należy znać i z których można skorzystać. Szczególnie ważne jest to dla pracowników zatrudnionych przez agencje pracy tymczasowej, którzy często nie znają wszystkich swoich praw.

Znajomość procedur, świadomość obowiązków pracodawcy i aktywne uczestnictwo w procesie re-integracji to klucz do ochrony swoich interesów. W razie wątpliwości zawsze warto zwrócić się o pomoc do specjalistów – prawników z doświadczeniem w prawie pracy i obsłudze pracowników migrujących.

Arslan & Arslan Advocaten – Twoi prawnicy w Holandii, którzy pomogą Ci zrozumieć i chronić Twoje prawa pracy.

Jeśli masz pytania dotyczące zwolnienia podczas choroby lub innych aspektów prawa pracy w Holandii, skontaktuj się z nami przez PrawoPracy.nl. Jesteśmy tu, aby Ci pomóc!