Payrolling w Holandii – Twoje prawa, obowiązki i zasady

Wstęp

Coraz więcej polskich pracowników w Holandii zatrudnionych jest na podstawie tzw. payrollingu (hol. payrolling). Ta forma zatrudnienia może być dla wielu osób myląca, zwłaszcza w kontekście różnic między payrollingiem a pracą tymczasową (hol. uitzendwerk). W praktyce wiele osób nie zna swoich praw, co niestety prowadzi do nadużyć ze strony niektórych firm payrollowych (hol. payrollbedrijf).

W tym artykule wyjaśnimy, na czym dokładnie polega payrolling, jakie prawa przysługują pracownikom, jakie zmiany wprowadziła w 2020 roku Ustawa o Zatrudnieniu i Zabezpieczeniu Socjalnym (Wet arbeidsmarkt in balans - Wet WAB) oraz jak krok po kroku bronić swoich praw. Znajdziesz tu praktyczne przykłady, instrukcje oraz porady, które pomogą Ci świadomie korzystać z przysługujących Ci uprawnień.

Czym jest payrolling w Holandii? Definicja i podstawowe różnice z pracą tymczasową

Co to jest payrolling?

Payrolling to specyficzna forma zatrudnienia, w której formalnym pracodawcą jest firma payrollowa (hol. payrollbedrijf), ale Ty wykonujesz pracę na rzecz innej firmy – tzw. klienta payrollowego. To klient payrollowy wybiera i rekrutuje pracownika, a firma payrollowa zajmuje się wyłącznie formalnościami: podpisaniem umowy o pracę, wypłatą wynagrodzenia, odprowadzaniem składek i podatków.

Różnice między payrollingiem a pracą tymczasową

Przykład praktyczny

Jan pracuje w fabryce mebli w Holandii. Firma, która go zatrudnia, nie chce zajmować się formalnościami kadrowymi, dlatego korzysta z usług firmy payrollowej. Jan podpisał umowę o pracę z firmą payrollową, ale codziennie wykonuje swoje obowiązki w fabryce mebli. Firma meblarska samodzielnie zrekrutowała Jana i zleciła firmie payrollowej obsługę administracyjną.

W przeciwieństwie do pracy tymczasowej, Jan ma prawo do takich samych warunków jak inni pracownicy fabryki – np. takiego samego wynagrodzenia, dodatków za nadgodziny oraz pełnej ochrony przed zwolnieniem.

Wet WAB – kluczowe zmiany dla pracowników payrollowych od 2020 roku

Co to jest Wet WAB?

Wet arbeidsmarkt in balans (Wet WAB) to holenderska ustawa wprowadzona 1 stycznia 2020 roku, która miała na celu wyrównanie pozycji pracowników zatrudnionych na czas określony i nieokreślony oraz poprawę ochrony pracowników tymczasowych i payrollowych.

Najważniejsze zmiany dotyczące payrolling

• Prawo do równego traktowania (gelijke behandeling) – pracownik payrollowy ma prawo do takich samych warunków zatrudnienia jak pracownicy firmy klienta.
• Zakaz stosowania klauzuli agencyjnej (uitzendbeding) w umowach payrollowych – firma payrollowa nie może nagle rozwiązać umowy bez podania ważnej przyczyny.
• Obowiązek zapewnienia emerytury pracowniczej (pensioen) – firma payrollowa musi zapewnić składki na emeryturę.
• Standardowa ketenregeling – brak wyjątków dla payrollingu, czyli maksymalnie 3 umowy na czas określony w okresie 36 miesięcy.
• Ochrona przed zwolnieniem – firma payrollowa musi uzyskać zgodę UWV lub sądu na rozwiązanie umowy.

Twoje prawa jako pracownik payrollowy – szczegółowe omówienie

1. Prawo do równych warunków zatrudnienia (gelijke behandeling)

Prawo to oznacza, że jako pracownik payrollowy masz prawo do wynagrodzenia i warunków pracy identycznych jak stali pracownicy firmy, dla której pracujesz.

Co to dokładnie oznacza?

• Wynagrodzenie brutto za godzinę pracy, włączając w to dodatki za nadgodziny, pracę w nocy, weekendy czy święta.
• Dodatek wakacyjny (hol. vakantiegeld) w wysokości minimum 8% rocznego wynagrodzenia.
• Prawo do płatnego urlopu – minimum 4 razy liczba dni pracy w tygodniu (np. 20 dni przy 5-dniowym tygodniu).
• Możliwość uczestnictwa w szkoleniach i rozwoju zawodowym oferowanym przez firmę klienta.
• Inne benefity wynikające z obowiązującej umowy zbiorowej pracy (hol. CAO).

Przykład

Anna pracuje przez firmę payrollową w magazynie dużej firmy logistycznej. Pracownicy etatowi magazynu mają stawkę godzinową 14 euro brutto, dodatek za pracę w nocy 20%, oraz 25 dni urlopu rocznie. Anna także powinna otrzymywać wynagrodzenie 14 euro brutto, dodatki w takiej samej wysokości oraz 25 dni urlopu – nawet jeśli jej umowa jest z firmą payrollową.

2. Ochrona przed zwolnieniem

Co to oznacza?

• Firma payrollowa nie może rozwiązać z Tobą umowy z dnia na dzień, bez ważnego powodu.
• Wymagane jest uzyskanie zgody UWV (hol. Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) lub sądu pracy (hol. kantonrechter) na zwolnienie.
• Obowiązuje zakaz zwolnienia w czasie choroby, ciąży, urlopu macierzyńskiego i innych sytuacjach chronionych prawem.

Jak to działa krok po kroku?

• Firma payrollowa planuje zwolnienie – musi złożyć wniosek do UWV lub skierować sprawę do sądu.
• UWV lub sąd oceniają, czy przyczyna zwolnienia jest uzasadniona (np. likwidacja stanowiska, niewłaściwe zachowanie pracownika).
• Jeśli decyzja jest pozytywna, umowa może zostać rozwiązana.
• W przypadku choroby pracownik nadal otrzymuje wynagrodzenie chorobowe przez 104 tygodnie – firma payrollowa jest zobowiązana do jego wypłaty.

3. Prawo do odprawy (transitievergoeding) i zasiłku dla bezrobotnych (WW)

Odprawa (transitievergoeding)

Jeśli Twoja umowa zostanie rozwiązana po minimum 24 miesiącach zatrudnienia, masz prawo do odprawy, która ma na celu ułatwienie przejścia na nową pracę.

• Wysokość odprawy jest ustalana na podstawie długości zatrudnienia i wysokości wynagrodzenia.
• Pracodawca (firma payrollowa) musi wypłacić odprawę.

Zasiłek dla bezrobotnych (WW)

Po utracie pracy masz prawo do zasiłku dla bezrobotnych (hol. Werkloosheidsuitkering). Warunki jego przyznania są podobne jak dla innych pracowników:

• Pracowałeś minimum 26 tygodni w ostatnich 36 tygodniach.
• Jesteś zdolny i gotowy do podjęcia pracy.
• Aktywnie szukasz nowego zatrudnienia.

4. Prawo do emerytury pracowniczej (pensioen)

Od 2020 roku, zgodnie z Wet WAB, firma payrollowa jest zobowiązana do zapewnienia Ci odpowiedniej emerytury.

Co to oznacza w praktyce?

• Firma payrollowa musi albo włączyć Cię do funduszu emerytalnego obowiązującego w firmie, w której pracujesz, albo zapewnić inny, porównywalny system emerytalny.
• Składki na emeryturę powinny być widoczne na Twoim pasku wynagrodzeń.
• Jeśli nie widzisz składek emerytalnych, pytaj firmę payrollową o wyjaśnienia.

5. Standardowa ketenregeling – limit 3 umów na czas określony w 36 miesięcy

Ketenregeling (hol. reguła łańcuchowa) to zasada limitująca liczbę kolejnych umów na czas określony.

• Maksymalnie 3 umowy na czas określony w ciągu 36 miesięcy.
• Po przekroczeniu tego limitu umowa automatycznie staje się umową na czas nieokreślony.
• Dla pracowników payrollowych obowiązuje standardowa ketenregeling, bez wyjątków.

Kiedy payrolling jest w praktyce pracą tymczasową? Jak rozpoznać nieprawidłowości?

Niektóre firmy payrollowe próbują stosować zasady charakterystyczne dla pracy tymczasowej (np. klauzula agencyjna – uitzendbeding), co jest niedozwolone przy payrollingu.

Jak to rozpoznać?

• Kto Cię rekrutował? Jeśli to firma, w której pracujesz, a nie firma payrollowa, to jest payrolling.
• Czy umowa zawiera klauzulę agencyjną? Jeśli tak, jest ona nieważna w przypadku payrollingu.
• Czy firma payrollowa próbuje nagle rozwiązać z Tobą umowę bez powodu? To naruszenie prawa.
• Czy wynagrodzenie jest niższe niż u stałych pracowników? To również naruszenie zasady równego traktowania.

Najczęstsze naruszenia praw pracowniczych przy payrollingu

• Stosowanie klauzuli agencyjnej w umowach payrollowych – nielegalne.
• Wypłacanie niższego wynagrodzenia niż stałym pracownikom.
• Brak odprowadzania składek emerytalnych.
• Stosowanie systemu fazowego zamiast standardowej ketenregeling.
• Nielegalne potrącenia z wynagrodzenia (np. za zakwaterowanie, transport) przekraczające dozwolone limity.
• Brak wypłaty dodatków za nadgodziny, pracę nocną i weekendową zgodnie z CAO.

Jak sprawdzić, czy Twoje prawa są przestrzegane? Instrukcja krok po kroku

• Przejrzyj swoją umowę o pracę – zwróć uwagę na brak klauzuli agencyjnej (uitzendbeding), rodzaj umowy, wymienione warunki.
• Porównaj warunki z pracownikami stałymi firmy, w której pracujesz – wynagrodzenie, dodatki, urlop.
• Sprawdź swój pasek wynagrodzeń – czy widnieją na nim składki na emeryturę?
• Zapytaj współpracowników o ich warunki zatrudnienia.
• Zbierz dokumentację – umowy, paski wypłat, e-maile, korespondencję z firmą payrollową.
• Sprawdź obowiązujące CAO firmy klienta – możesz go znaleźć na stronie internetowej firmy lub na portalu z CAO.

Co robić, gdy firma payrollowa narusza Twoje prawa?

Krok 1: Skontaktuj się z firmą payrollową

• Wyślij pisemne wezwanie do poprawy sytuacji.
• Opisz konkretne naruszenia (np. brak dodatków, niższa płaca).

Krok 2: Skonsultuj się z prawnikiem

• Jeśli firma nie odpowiada lub odmawia naprawy, skontaktuj się ze specjalistą od prawa pracy w Holandii.
• Prawnik może pomóc w wysłaniu formalnego wezwania i w ewentualnym procesie sądowym.

Krok 3: Skarga do Inspektoratu Pracy (Inspectie SZW)

• Jeśli naruszenia mają charakter systemowy lub dotyczą większej grupy pracowników, zgłoś sprawę do Inspektoratu Pracy.
• Inspektorat może przeprowadzić kontrolę i nałożyć kary na firmę payrollową.

Praktyczne wskazówki dla pracowników payrollowych w Holandii

• Zawsze czytaj umowę dokładnie przed podpisaniem. Nie podpisuj umów zawierających klauzule agencyjne.
• Prowadź własną dokumentację – zachowuj wszystkie umowy, paski wynagrodzeń i korespondencję.
• Sprawdzaj swoje paski wypłaty – upewnij się, że składki na emeryturę są odprowadzane.
• Porównuj warunki z innymi pracownikami tej samej firmy.
• Nie wahaj się pytać o swoje prawa – zarówno u pracodawcy, jak i u prawnika.
• W przypadku problemów reaguj szybko – im wcześniej podejmiesz działania, tym łatwiej rozwiązać problem.
• Znaj swoje prawa dotyczące choroby i zwolnienia – pamiętaj, że w czasie choroby masz prawo do wynagrodzenia przez 104 tygodnie.
• Jeśli masz niskie dochody, sprawdź możliwość uzyskania dofinansowania pomocy prawnej (toevoeging).

Kiedy skontaktować się z prawnikiem?

Poniżej sytuacje, w których zdecydowanie warto zgłosić się do prawnika:

• Jeśli Twoja umowa zawiera klauzulę agencyjną lub inne podejrzane zapisy.
• Gdy firma payrollowa nie chce wypłacić należnych dodatków lub wynagrodzenia.
• Jeśli nie odprowadza składek emerytalnych.
• Przy nieuzasadnionym zwolnieniu lub próbie rozwiązania umowy bez zgody UWV.
• Gdy masz wątpliwości co do swoich praw przy przejściu na umowę kolejnego okresu (ketenregeling).
• Jeśli spotykasz się z nielegalnymi potrąceniami z wynagrodzenia.
• Gdy chcesz dowiedzieć się, czy możesz ubiegać się o odszkodowanie lub wyrównanie.

Podsumowanie

Payrolling w Holandii to popularna forma zatrudnienia, która od 2020 roku jest lepiej chroniona prawnie niż wcześniej. Dzięki Wet WAB masz prawo do takich samych warunków pracy jak stali pracownicy firmy, pełną ochronę przed zwolnieniem, prawo do emerytury pracowniczej oraz odprawy.

Nie daj się oszukać – zwracaj uwagę na umowę, pilnuj swoich praw i w razie wątpliwości korzystaj z pomocy specjalistów. Znając swoje prawa, możesz skutecznie bronić się przed nadużyciami i cieszyć się spokojną pracą w Holandii.

Masz pytania dotyczące payrollingu?

Skontaktuj się z nami na PrawoPracy.nl lub bezpośrednio z kancelarią Arslan & Arslan Advocaten. Oferujemy porady od Leo, naszego prawnie przeszkolonego asystenta AI i pomoc prawną dostosowaną do Twojej sytuacji.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. W przypadku problemów zawsze warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w holenderskim prawie pracy.