Umowa zerowa (nul-urencontract) w Holandii: prawa

Wielu Polaków wyjeżdżających do pracy w Holandii spotyka się z tzw. umową zerową (nul-urencontract). Tego typu kontrakt może wydawać się na pierwszy rzut oka niekorzystny lub niepewny, jednak warto wiedzieć, że holenderskie prawo pracy (arbeidsrecht) chroni pracowników również w takich sytuacjach. Zrozumienie własnych praw jest kluczowe, aby nie paść ofiarą nadużyć ze strony nieuczciwych agencji pracy czy bezpośrednich pracodawców. W tym artykule szczegółowo wyjaśnimy, czym dokładnie jest umowa zerowa, jakie prawa przysługują pracownikowi, na co uważać podczas jej podpisywania oraz co zrobić, gdy pracodawca (werkgever) nie przestrzega obowiązujących przepisów.

Czym jest umowa zerowa (nul-urencontract)?

Umowa zerowa to specyficzny rodzaj umowy o pracę na wezwanie (oproepcontract), w której nie określa się z góry stałej liczby godzin do przepracowania w danym tygodniu czy miesiącu. Oznacza to, że pracodawca wzywa Cię do pracy tylko wtedy, gdy faktycznie ma taką potrzebę, na przykład w okresach zwiększonego ruchu czy podczas sezonowych szczytów produkcji. Z jednej strony daje to elastyczność, z drugiej jednak – brak gwarancji stałego, przewidywalnego dochodu, co dla wielu migrantów zarobkowych może być bardzo stresujące.

Warto jednak pamiętać, że umowa zerowa absolutnie nie oznacza braku jakichkolwiek praw pracowniczych. Nawet pracując na wezwanie, podlegasz pełnej ochronie holenderskiego prawa pracy. Jedną z najważniejszych zasad, o której wielu pracowników nie wie, jest to, że za każde wezwanie do pracy przysługuje Ci wynagrodzenie za co najmniej 3 godziny pracy, nawet jeśli w rzeczywistości pracowałeś krócej. Jeśli więc pracodawca wezwie Cię do wykonania krótkiego zadania trwającego zaledwie godzinę, zgodnie z prawem musi zapłacić Ci za pełne trzy godziny.

Ponadto, pracodawca musi wezwać Cię do pracy z odpowiednim wyprzedzeniem – zazwyczaj są to co najmniej 4 dni. Jeśli zrobi to później, masz prawo odmówić przyjścia do pracy bez żadnych negatywnych konsekwencji. Jeśli natomiast wezwanie zostanie odwołane na mniej niż 4 dni przed planowanym rozpoczęciem pracy, pracodawca i tak ma obowiązek wypłacić Ci wynagrodzenie za pierwotnie zaplanowane godziny.

Twoje prawa po przepracowaniu 6 i 12 miesięcy

Holenderskie prawo pracy systematycznie wzmacnia pozycję pracownika w miarę upływu czasu spędzonego na umowie zerowej. Bardzo ważną granicą jest okres 6 miesięcy. Po przepracowaniu pół roku (lub w niektórych przypadkach określonych w układzie zbiorowym pracy - CAO, może to być inny okres), pracodawca traci prawo do bezkarnego odwoływania Cię z pracy bez zapłaty w sytuacji, gdy powód odwołania leży po jego stronie. Oznacza to, że jeśli zostaniesz wezwany, a potem praca zostanie odwołana na przykład z powodu braku materiałów do produkcji czy awarii maszyny, nadal przysługuje Ci pełne wynagrodzenie za zaplanowane godziny.

Jeszcze bardziej istotna i przełomowa zmiana następuje po 12 miesiącach nieprzerwanej pracy na umowie zerowej. Zgodnie z holenderskimi przepisami, dokładnie po roku pracodawca ma prawny obowiązek zaoferować Ci na piśmie umowę ze stałą liczbą godzin (vast urenomvang). Ta gwarantowana liczba godzin musi odpowiadać średniej liczbie godzin, które faktycznie przepracowałeś w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Jeśli pracodawca zignoruje ten obowiązek i nie złoży Ci takiej propozycji, prawo nadal stoi po Twojej stronie – od tego momentu masz prawo domagać się wypłaty wynagrodzenia za tę wypracowaną średnią liczbę godzin.

Choroba na umowie zerowej – czy zostanę bez środków do życia?

Wielu pracowników z Polski obawia się, że w przypadku nagłej choroby na umowie zerowej zostaną całkowicie bez środków do życia. Na szczęście, holenderski system ubezpieczeń społecznych i prawo pracy przewidują solidną ochronę również w takich trudnych sytuacjach życiowych.

Zasady wypłaty wynagrodzenia w czasie choroby zależą od momentu, w którym zachorujesz. Jeśli zachorujesz w okresie, na który zostałeś już wezwany i zaplanowany do pracy, masz bezwzględne prawo do wynagrodzenia chorobowego (ziektegeld). Wynosi ono co najmniej 70% Twojej standardowej stawki godzinowej (a bardzo często więcej, w zależności od obowiązującego w Twojej branży układu zbiorowego pracy - CAO). Co ważne, wypłacana kwota nie może być niższa niż ustawowa płaca minimalna za zaplanowane godziny.

Sytuacja staje się nieco bardziej skomplikowana, jeśli choroba przedłuża się poza zaplanowany okres pracy lub zachorujesz w momencie, gdy nie byłeś wezwany. W takich przypadkach Twoja umowa nadal trwa, a Ty możesz mieć prawo do zasiłku chorobowego wypłacanego bezpośrednio przez UWV (holenderski odpowiednik polskiego ZUS-u). Warto w takich skomplikowanych sytuacjach zdrowotnych natychmiast skonsultować się z prawnikiem.

Rozwiązanie umowy i ochrona przed niesłusznym zwolnieniem

Zwolnienie pracownika zatrudnionego na umowie zerowej wcale nie jest tak proste i pozbawione konsekwencji, jak mogłoby się wydawać wielu pracodawcom. Istnieje powszechny mit, że pracodawca może po prostu przestać Cię wzywać do pracy i w ten sposób cicho zakończyć współpracę. To nieprawda! Dopóki umowa formalnie trwa, pracodawca nie może samowolnie zaprzestać wezwań, zwłaszcza jeśli wypracowałeś już pewną średnią liczbę godzin w poprzednich miesiącach.

Jeśli pracodawca chce oficjalnie i zgodnie z prawem rozwiązać z Tobą umowę, musi bezwzględnie przestrzegać ustawowego okresu wypowiedzenia (opzegtermijn). Co więcej, w większości przypadków musi uzyskać specjalne pozwolenie na zwolnienie (ontslagvergunning) z urzędu UWV lub wystąpić do sądu o rozwiązanie umowy. Alternatywą jest rozwiązanie umowy za obopólnym porozumieniem stron (vaststellingsovereenkomst). Jeśli pracodawca nagle i bez podania wyraźnej przyczyny przestaje Cię wzywać do pracy, absolutnie nie zgadzaj się na to bez uprzedniej konsultacji prawnej. Masz prawo walczyć o swoje zaległe wynagrodzenie i ewentualną ustawową odprawę (transitievergoeding).

Pomoc prawna jest często bezpłatna!

Z naszego doświadczenia wynika, że wielu polskich pracowników w Holandii unika szukania profesjonalnej pomocy prawnej w obawie przed rzekomo gigantycznymi kosztami adwokackimi. To ogromny błąd, który często kosztuje ich tysiące euro utraconego wynagrodzenia! W Holandii funkcjonuje niezwykle przyjazny dla pracowników system państwowego dofinansowania pomocy prawnej, znany jako toevoeging (bezpłatna pomoc prawna). System ten został stworzony specjalnie z myślą o osobach o niższych i średnich dochodach, w tym o migrantach zarobkowych.

Dzięki temu systemowi, lwią część kosztów wynagrodzenia adwokata pokrywa holenderskie państwo. Ty, jako klient, płacisz jedynie niewielki, z góry ustalony wkład własny (eigen bijdrage), który jest ułamkiem rzeczywistych kosztów. Co więcej, w wielu wygranych sprawach z zakresu prawa pracy, koszty te można ostatecznie w całości przerzucić na nieuczciwego pracodawcę.

Nie pozwól, aby nieuzasadniony strach przed kosztami powstrzymał Cię przed walką o Twoje ciężko zarobione pieniądze, zaległe urlopy czy niesłuszne zwolnienie. Pamiętaj: sprawiedliwość w Holandii nie musi być droga, a pomoc prawna jest często bezpłatna! To Twoje prawo, z którego powinieneś korzystać.

Skontaktuj się z nami

Jeśli masz jakiekolwiek problemy z holenderskim pracodawcą, nie jesteś pewien, jakie dokładnie prawa przysługują Ci na Twojej umowie zerowej, lub zostałeś niesłusznie zwolniony – nie czekaj. Skontaktuj się z doświadczonym zespołem Arslan & Arslan Advocaten poprzez naszą stronę internetową PrawoPracy.nl. Oferujemy bezpłatną poradę od Leo, naszego prawnie przeszkolonego asystenta AI. Podczas tej rozmowy ocenimy Twoją sytuację prawną i doradzimy najlepsze kroki do podjęcia. Mówimy po polsku, rozumiemy Twoją sytuację i wiemy, jak skutecznie negocjować z pracodawcami. Pomożemy Ci uzyskać sprawiedliwość i wszystko to, co Ci się należy. Nie jesteś sam!

Przeczytaj również

• Umowa o pracę w Holandii: rodzaje i prawa
• Umowa zero godzin (nulurencontract) w Holandii – przewodnik dla Polaków
• Umowa na czas określony w Holandii: prawa i odszkodowanie