Toevoeging: adwokat opłacany przez państwo w Holandii (2026)

W Holandii pomoc adwokata nie musi być droga. Jeśli Twój roczny dochód nie przekracza 35 400 euro (osoba samotna) albo 50 000 euro (para lub rodzic samotnie wychowujący dziecko), honorarium adwokata płaci państwo. Ty płacisz tylko wkład własny zależny od dochodu – w 2026 r. od 188 euro. W 2022 r. prawo do takiej pomocy miała ponad jedna trzecia mieszkańców Holandii (35,4% według Raad voor Rechtsbijstand). Kwoty na tej stronie dotyczą wniosków złożonych w 2026 r.

Co to jest toevoeging?

Toevoeging to decyzja Raad voor Rechtsbijstand (Rady ds. Pomocy Prawnej), na podstawie której państwo płaci adwokatowi za prowadzenie Twojej sprawy (Wet op de rechtsbijstand). Nie dostajesz pieniędzy do ręki – Rada rozlicza się bezpośrednio z adwokatem. Ty płacisz adwokatowi tylko wkład własny (eigen bijdrage).

Wniosku nie składasz sam. Robi to za Ciebie adwokat, przez system Rady. Obywatelstwo nie ma znaczenia: liczą się rodzaj sprawy, dochód i majątek. Spór musi dotyczyć co najmniej 500 euro (przy krótkiej poradzie – 250 euro), a przy niektórych sprawach, np. gdy pracodawca chce rozwiązać umowę albo zwolnił Cię dyscyplinarnie, Rada przyjmuje z góry, że potrzebujesz adwokata.

Kto może dostać toevoeging w 2026 r.?

Rada sprawdza dochód i majątek sprzed dwóch lat (tzw. peiljaar). Przy wniosku w 2026 r. liczy się rok 2024. Dochód to tzw. verzamelinkomen – łączny dochód do opodatkowania, który Rada pobiera z holenderskiego urzędu skarbowego.

Twój majątek w 2024 r. (oszczędności i inwestycje minus długi) nie może przekraczać 36 952 euro na osobę.

Jeśli Twój dochód w tym roku spadł o co najmniej 15% – na przykład straciłeś pracę – można poprosić, żeby Rada oceniła dochód z bieżącego roku (peiljaarverlegging). Wniosek trzeba złożyć najpóźniej 6 tygodni po decyzji o toevoeging. Po końcu roku Rada sprawdza to z danymi z urzędu skarbowego. Nie jest to możliwe, jeśli już płacisz najniższy wkład własny. Jeśli Rada odmówiła toevoeging z powodu dochodu, wystarczy każdy spadek, dzięki któremu mieścisz się w progu.

Ile wynosi wkład własny w 2026 r.?

Wkład własny płacisz za każdą instancję osobno – i ponownie, jeśli adwokat musi poprosić Radę o dodatkowe godziny albo zmienisz adwokata (wtedy bez zniżki). Jego wysokość zależy od dochodu z 2024 r.:

• Zniżka już uwzględniona: to kwoty po zniżce 69 euro, którą Rada obecnie automatycznie stosuje w większości spraw (nie przy krótkiej poradzie). Na stronie Rady znajdziesz kwoty przed zniżką (od 257 do 1084 euro). Dotyczą one m.in. prawa pracy i odszkodowań; w sprawach rodzinnych obowiązują wyższe kwoty.
• Krótka porada (lichte adviestoevoeging, do około 3 godzin pracy): wkład własny 101 euro albo 170 euro, zależnie od dochodu.
• Nie stać Cię na wkład własny? Jeśli mieszkasz w Holandii i masz bardzo niski dochód, gmina może go pokryć w ramach pomocy specjalnej (bijzondere bijstand).
• Bez wkładu własnego: m.in. ofiary poważnych przestępstw z użyciem przemocy lub przestępstw seksualnych – pod dodatkowymi warunkami (m.in. sprawca jest ścigany, a ofiara może dostać świadczenie z Funduszu Odszkodowań, Schadefonds Geweldsmisdrijven).

Kiedy płacisz jeszcze mniej albo nic?

• Wypadek przy pracy albo choroba zawodowa: jeśli pracodawca odpowiada za szkodę, rozsądne koszty pomocy prawnej są częścią odszkodowania i pokrywa je jego ubezpieczyciel (art. 6:96 BW). Wtedy toevoeging nie jest potrzebna. Jeśli ubezpieczyciel odrzuca odpowiedzialność, możliwa jest toevoeging. Przy szkodzie osobowej Rada może też dofinansować wstępną opinię lekarską (do 600 euro bez VAT) i pożyczyć do 3000 euro na opinię lekarza biegłego. Zobacz: sprawa o odszkodowanie krok po kroku.
• Porozumienie o rozwiązaniu umowy (VSO): żaden przepis tego nie nakazuje, ale pracodawcy w praktyce często pokrywają koszty prawnika pracownika albo ich część. Negocjujemy to w ramach porozumienia. Zobacz: porozumienie (VSO).
• Pracodawca wnosi do sądu o rozwiązanie umowy: jako strona, która się broni, nie płacisz opłaty sądowej (griffierecht).
• Wygrana w sądzie: jeśli sąd zasądzi od drugiej strony zwrot kosztów, adwokat zwraca Ci z niego wkład własny i opłatę sądową – tak przewidują zasady Rady.
• Ubezpieczenie ochrony prawnej (rechtsbijstandverzekering) albo związek zawodowy: sprawdzimy, co pokrywają. W postępowaniu sądowym masz prawo sam wybrać adwokata (art. 4:67 Wft).

Mieszkasz już w Polsce albo nie masz numeru BSN?

Toevoeging nie wymaga mieszkania w Holandii. Liczy się, że sprawa dotyczy holenderskiego prawa albo toczy się w Holandii – na przykład spór z holenderską agencją albo pracodawcą. Jeśli masz numer BSN (dostajesz go np. przy rejestracji w RNI), Rada najpierw sprawdza Twoje dochody w holenderskim urzędzie skarbowym. Jeśli ich tam nie ma, wypełniasz formularz o dochodach i majątku i dołączasz dowody, np. polskie zeznanie podatkowe.

W sporze transgranicznym w UE prawo przewiduje dodatkowe ułatwienia: Rada może przyznać pomoc mimo przekroczenia progu dochodu, jeśli wykażesz, że różnice w kosztach życia nie pozwalają Ci pokryć kosztów, i pokrywa m.in. koszty tłumacza. Formularze przyjmowane są po niderlandzku, angielsku, niemiecku albo francusku – wypełnimy je razem z Tobą.

Czego toevoeging nie obejmuje?

• Opłaty sądowej (griffierecht), gdy to Ty wnosisz sprawę do sądu. Przed sędzią kantonalnym wynosi ona w 2026 r. od 93 do 753 euro. Z toevoeging albo przy niskim dochodzie płacisz najniższą stawkę – 93 euro. Przed sędzią kantonalnym strona, która się broni, nie płaci (w sądzie apelacyjnym płaci także ona).
• Kosztów drugiej strony: jeśli przegrasz w sądzie, sąd może obciążyć Cię częścią kosztów przeciwnika (według stałych stawek). Omawiamy to ryzyko, zanim pójdziesz do sądu.
• Dużej wygranej: jeśli dzięki sprawie dostaniesz co najmniej 19 239,50 euro netto (w 2026 r.) – na przykład odprawę albo odszkodowanie – Rada cofa toevoeging i sam pokrywasz koszty adwokata (zwracasz Radzie to, co zapłaciła adwokatowi, albo adwokat rozlicza się z Tobą według zwykłej stawki). Zaległa pensja też liczy się jako wynik sprawy. Jeśli dostajesz ją jednorazowo za dłuższy okres, Rada może uznać to za ważną okoliczność i nie cofnąć toevoeging – trzeba to jednak wykazać. Dlatego przed rozpoczęciem pracy uzgadniamy z Tobą na piśmie, ile zapłacisz w takim przypadku.

Jak to wygląda u nas krok po kroku?

1. Bezpłatna rozmowa – telefonicznie, przez WhatsApp albo formularz, po polsku.
2. Ocena sprawy i kosztów – mówimy, czy możemy pomóc, czy przysługuje Ci toevoeging i ile wyniesie wkład własny.
3. Wniosek do Rady – składamy go za Ciebie. W pilnej sprawie zaczynamy działać od razu.
4. Potwierdzenie na piśmie – zanim zaczniemy, wiesz, kto płaci i ile.

Arslan & Arslan Advocaten prowadzi sprawy w systemie pomocy prawnej finansowanej przez państwo – także z zakresu prawa pracy i odszkodowań.

Pracujesz przez agencję? Także w sporze z agencją pracy – o zaległą pensję, koniec pracy z dnia na dzień albo potrącenia – możesz skorzystać z toevoeging. Przygotuj paski wypłat (loonstrook) i roczne zestawienie (jaaropgaaf) – pomogą szybko ustalić Twój dochód.

Co zrobić teraz?

1. Sprawdź swój dochód z 2024 r. – znajdziesz go w rocznym zestawieniu (jaaropgaaf) albo w decyzji podatkowej.
2. Przygotuj dokument tożsamości, numer BSN (jeśli masz) i informację, z kim mieszkasz.
3. Jeśli masz pismo z terminem (wypowiedzenie, porozumienie, decyzję UWV), nie czekaj na decyzję Rady – skontaktuj się z nami od razu.
4. Opisz nam sprawę – ocenimy ją bezpłatnie i powiemy, ile zapłacisz.

A w Polsce? W Polsce nieodpłatnej pomocy prawnej udzielają punkty prowadzone przez powiaty, a w sądzie można prosić o pełnomocnika z urzędu. W Holandii toevoeging pozwala od razu skorzystać z pomocy wybranego adwokata, który przyjmuje takie sprawy – a Ty płacisz tylko wkład własny zależny od dochodu.

Najczęstsze pytania