Kręgosłup, RSI i przeciążenie od pracy fizycznej

Ciężkie dźwiganie, praca w pochyleniu, szybkie i powtarzalne ruchy przy pakowaniu, sortowaniu albo orderpickingu – po kilku latach takiej pracy wielu pracowników ma problemy z kręgosłupem, barkami albo nadgarstkami. Wyjaśniamy, kiedy w Holandii pracodawca odpowiada za takie dolegliwości, jak to udowodnić i dlaczego przy bólach kręgosłupa sprawa jest trudniejsza niż po wypadku.

Jakie dolegliwości mogą wynikać z pracy fizycznej?

• bóle i urazy kręgosłupa – np. przepuklina dysku po latach dźwigania, pracy w pochyleniu albo na wibrującym wózku,
• RSI (w Holandii także KANS) – bóle ramion, szyi, łokci i nadgarstków od szybkich, powtarzalnych ruchów,
• zespół cieśni nadgarstka – drętwienie i ból dłoni, np. przy skanowaniu, pakowaniu albo pracy narzędziami,
• problemy z barkami i kolanami – od pracy nad głową, klęczenia, przenoszenia ciężarów.

Nagły uraz podczas dźwigania – na przykład „strzał” w plecach przy podnoszeniu ciężkiej skrzynki – to zwykle wypadek przy pracy, a nie choroba zawodowa. Wtedy dowód jest prostszy. Zobacz: wypadek przy pracy.

Co musi zrobić pracodawca?

Holenderskie przepisy o warunkach pracy wymagają, żeby pracodawca ograniczał obciążenie fizyczne (art. 5.1–5.6 Arbobesluit). Nie ma w nich jednego limitu kilogramów – pracodawca musi ocenić ciężar, częstotliwość, postawę i tempo pracy. Arbowet nakazuje też unikać pracy monotonnej i w narzuconym tempie albo ją ograniczać (art. 3 ust. 1 lit. d Arbowet). Pracodawca musi m.in.:

• ocenić ryzyko dźwigania, pchania i ciągnięcia, wymuszonej pozycji i powtarzalnych ruchów,
• dać sprzęt pomocniczy – wózki, podnośniki, stoły z regulacją wysokości, chwytaki próżniowe,
• tak zorganizować pracę, żeby obciążenie było rozsądne: rotacja stanowisk, przerwy, realne normy wydajności,
• przeszkolić Cię, jak bezpiecznie podnosić i korzystać ze sprzętu – w sposób, który rozumiesz.

Jak udowodnić, że kręgosłup albo RSI to wina pracy?

Po wypadku wystarczy wykazać, że szkoda powstała podczas pracy. Przy dolegliwościach narastających latami jest trudniej, bo bóle pleców i RSI mogą mieć wiele przyczyn: pracę, sport, wiek, budowę ciała. Korzystna dla pracownika reguła odwrócenia ciężaru dowodu nie działa, gdy związek między dolegliwościami a pracą jest zbyt niepewny (Hoge Raad, 7.06.2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ1717 – RSI pracownika agencji; 9.01.2009, ECLI:NL:HR:2009:BF8875 – bóle krzyża cieśli szalunkowego). Potrzebne są więc konkretne dowody i opinia lekarza, że dolegliwości mogą wynikać z Twojej pracy.

Dlatego zbieraj:

• opis pracy: ile kilogramów, ile razy na godzinę, ile godzin dziennie, przez ile miesięcy lub lat,
• normy wydajności – np. liczba kartonów, skanów albo zamówień na godzinę – i dowody, że były wymagane,
• informację o sprzęcie: czy był, czy działał, czy pozwalano z niego korzystać przy obowiązującym tempie,
• dokumentację medyczną z Holandii i z Polski oraz notatki lekarza zakładowego,
• świadków – kolegów z tego samego stanowiska.

Pracujesz przez agencję? Tempo i normy ustala zwykle firma, w której pracujesz, a nie agencja. Za Twoje bezpieczeństwo odpowiadają obie (art. 7:658 ust. 4 BW). Zobacz: agencja czy firma – kto odpowiada?

Termin: roszczenie przedawnia się po 5 latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o dolegliwościach i o tym, kto za nie odpowiada (art. 3:310 BW). Przy dolegliwościach narastających latami nie zwlekaj – świadkowie i grafiki znikają.

Co zrobić teraz?

1. Idź do lekarza i powiedz, jaką pracę wykonujesz – poproś, żeby to zapisał.
2. Zgłoś dolegliwości pracodawcy (i agencji) na piśmie i poproś o lżejszą pracę albo sprzęt.
3. Spisz normy, ciężary i godziny pracy, póki pamiętasz. Zachowaj grafiki i paski wypłat.
4. Jeśli nie możesz pracować, zgłoś chorobę – zobacz: choroba.
5. Skontaktuj się z nami – ocenimy, czy możesz żądać odszkodowania.

A w Polsce? W Polsce niektóre takie schorzenia, np. zespół cieśni w obrębie nadgarstka, są w wykazie chorób zawodowych i mogą zostać uznane za chorobę zawodową decyzją inspektora sanitarnego. W Holandii nie ma wykazu ani świadczenia z ZUS – odszkodowania żąda się od pracodawcy i jego ubezpieczyciela.

Najczęstsze pytania