Płaca minimalna jest chroniona
Z części pensji, która odpowiada płacy minimalnej, pracodawca może potrącić tylko to, na co pozwala ustawa o płacy minimalnej: podatek, składki i nieliczne wyjątki. Najważniejszy wyjątek dotyczy pracowników z zagranicy – koszty mieszkania, maksymalnie 25% płacy minimalnej, tylko za Twoją pisemną zgodą i w lokalu z certyfikatem. Zobacz: mieszkanie od agencji.
Co jest dozwolone, a co nie?
- Mieszkanie – tak, ale z limitem 25% płacy minimalnej i na warunkach z przepisów.
- Ubezpieczenie zdrowotne przez agencję – potrącenie składki wymaga Twojej zgody. Możesz też ubezpieczyć się sam.
- Kary pieniężne (np. za spóźnienie albo nieobecność) – tylko jeśli zapisano je w umowie na piśmie, z określeniem, za co grożą. Kara nie może trafić do kieszeni pracodawcy, a łącznie w tygodniu nie może przekroczyć połowy dziennego wynagrodzenia (art. 7:650 BW).
- Szkody (np. rozbity samochód, zgubione narzędzie) – za szkodę wyrządzoną przy pracy odpowiadasz co do zasady tylko przy umyślnym działaniu lub świadomej lekkomyślności (art. 7:661 BW). Automatyczne potrącanie „udziału własnego” za szkodę często jest niedozwolone.
- Buty robocze, odzież ochronna, kask, rękawice – środki ochrony indywidualnej pracodawca musi zapewnić bezpłatnie.
- Opłaty za pośrednictwo albo „rekrutację” – agencja nie może pobierać od pracownika opłat za znalezienie pracy.
Jak sprawdzić potrącenia?
- Na pasku wypłaty znajdź pozycje inhoudingen (potrącenia): huisvesting (mieszkanie), zorgverzekering (ubezpieczenie), vervoer (transport), boete (kara).
- Sprawdź, czy podpisałeś zgodę na każde potrącenie i czy masz jej kopię.
- Policz, czy po potrąceniach dostajesz co najmniej płacę minimalną (poza dozwolonym potrąceniem za mieszkanie).
- Niedozwolone potrącenia możesz odzyskać – razem z ustawową podwyżką do 50% i w ciągu 5 lat. Zobacz: niewypłacona pensja.
Uwaga: zachowuj wszystkie paski wypłat i umowy. Agencje często zmieniają zasady potrąceń – bez Twoich dokumentów trudno udowodnić, co było uzgodnione.
A w Polsce? W Polsce Kodeks pracy wymienia zamknięty katalog potrąceń, a inne kwoty pracodawca może potrącić tylko za pisemną zgodą pracownika i z zachowaniem kwoty wolnej. W Holandii ochronę zapewnia przede wszystkim ustawa o płacy minimalnej.
Najczęstsze pytania
Agencja potrąca mi pieniądze za szkodę w busie. Czy może?
Co do zasady tylko wtedy, gdy wyrządziłeś szkodę umyślnie albo z świadomej lekkomyślności. Zwykły wypadek albo nieuwaga nie wystarczą. Poproś o wyjaśnienie na piśmie i sprawdź swoją umowę.
Czy agencja może dać mi karę za spóźnienie?
Tylko jeśli kara jest zapisana w umowie na piśmie, nie trafia do agencji i nie przekracza połowy dziennego wynagrodzenia tygodniowo.
Muszę płacić za buty robocze. Czy to legalne?
Nie. Środki ochrony indywidualnej, takie jak buty ochronne czy rękawice, pracodawca musi zapewnić bezpłatnie.
Czy agencja może potrącać za ubezpieczenie zdrowotne?
Tylko za Twoją zgodą. W Holandii musisz mieć ubezpieczenie zdrowotne, ale nie musisz go mieć przez agencję.
Jak odzyskać niedozwolone potrącenia?
Wyślij agencji pisemne wezwanie z wyliczeniem. Jeśli nie zapłaci, możemy dochodzić zwrotu w sądzie razem z ustawową podwyżką.
