Mobbing w pracy w Holandii: co zrobić i gdzie zgłosić

Co to jest mobbing w Holandii?

Holenderskie prawo nie ma osobnej definicji mobbingu. Nękanie w pracy (pesten) należy do tzw. obciążeń psychospołecznych (psychosociale arbeidsbelasting), przed którymi pracodawca musi chronić pracowników. Ustawa o warunkach pracy wymienia wśród nich (art. 1 ust. 1 Arbowet):

• agresję i przemoc;
• dyskryminację;
• nękanie;
• molestowanie seksualne;
• nadmierną presję pracy – zobacz: wypalenie zawodowe i stres.

Holenderska Inspekcja Pracy opisuje nękanie jako powtarzające się, niechciane i negatywne zachowanie, przed którym trudno się obronić. Może to być na przykład poniżanie, ciągła krytyka przy innych, złośliwe żarty, plotki, odsuwanie od zespołu albo przemoc fizyczna. Pojedyncza kłótnia czy jedna przykra uwaga zwykle nie wystarczą. Liczy się zachowanie, które się powtarza i które możesz konkretnie opisać.

Jakie obowiązki ma pracodawca?

• Polityka przeciw obciążeniom psychospołecznym. Pracodawca musi prowadzić politykę, która zapobiega nękaniu, a jeśli to niemożliwe – ogranicza je (art. 3 ust. 2 Arbowet).
• Ocena ryzyka i plan działania. Ryzyko nękania musi zostać ocenione w ocenie ryzyka zawodowego (RI&E), a w planie działania pracodawca ustala środki zaradcze (art. 5 Arbowet i art. 2.15 Arbobesluit).
• Informacja. Pracownicy muszą zostać poinformowani o tych ryzykach i o tym, co firma robi, żeby im zapobiegać.

Za brak takiej polityki Inspekcja Pracy może nałożyć karę. Pracodawca odpowiada też za zachowanie swoich kierowników – na przykład za dyskryminujące traktowanie przez przełożonego, nawet jeśli sam o nim nie wiedział.

Uwaga: na dzień 28 października 2026 r. holenderskie przepisy nie nakazują pracodawcy wyznaczenia osoby zaufania (vertrouwenspersoon) ani wprowadzenia procedury skargowej. Wiele firm ma je jednak w ramach swojej polityki. Projekt ustawy (nr 35 592), który nakazałby wyznaczenie osoby zaufania – ale nie procedury skargowej – pracodawcom zatrudniającym zwykle co najmniej 10 pracowników, przyjęła w 2023 r. Tweede Kamer, ale Senat (Eerste Kamer) jeszcze go nie rozpatrzył i nie ma daty wejścia w życie.

Pracujesz przez agencję? Kto odpowiada za mobbing?

Przy pracy przez agencję odpowiadają dwie firmy:

• Firma, w której pracujesz (inlener), jest dla przepisów o bezpieczeństwie i warunkach pracy Twoim pracodawcą (art. 1 ust. 1 Arbowet). Odpowiada też za szkodę, której doznasz przy pracy (art. 7:658 ust. 4 BW).
• Agencja pozostaje Twoim pracodawcą i musi zachowywać się jak dobry pracodawca (art. 7:611 BW). Zgodnie z CAO dla pracowników tymczasowych (ABU i NBBU, art. 19) agencja musi uzgodnić z firmą, że ta firma będzie traktować Cię tak samo starannie jak swoich pracowników i przestrzegać przepisów BHP.

Zgłoś problem na piśmie i agencji, i firmie. Jeśli nękanie wynika z Twojego pochodzenia, firma nie może ukarać Cię za skargę – na przykład kończąc skierowanie (zakaz represji, art. 8a AWGB). Zobacz też: agencja zakończyła pracę z dnia na dzień.

Gdzie zgłosić mobbing w pracy w Holandii?

1. U pracodawcy. Zgłoś sprawę przełożonemu. Jeśli to on Cię nęka – jego przełożonemu albo działowi kadr. Jeśli firma ma osobę zaufania albo procedurę skargową, skorzystaj z nich. Osoba zaufania może też zgłosić sprawę w Twoim imieniu, jeśli chcesz pozostać anonimowy.
2. Nederlandse Arbeidsinspectie. Możesz zgłosić niechciane zachowania, takie jak dyskryminacja, zastraszanie czy agresja, a także zbyt dużą presję pracy. Zgłoszenie złożysz przez formularz online albo telefonicznie: 0800 51 51 (z zagranicznego numeru +31 70 33 35 678) – telefonicznie tylko po niderlandzku i angielsku. Możesz zgłosić się anonimowo, ale wtedy Inspekcja nie może się z Tobą skontaktować. Inspekcja nie mówi pracodawcy, że zgłoszenie pochodzi od Ciebie, ale pracodawca może się tego domyślić, jeśli informacje wskazują na Ciebie. Sprawdza, czy pracodawca przestrzega przepisów, i może go ukarać, ale nie przyzna Ci odszkodowania.
3. College voor de Rechten van de Mens – jeśli chodzi o dyskryminację, na przykład z powodu pochodzenia (więcej niżej).
4. Policja – jeśli doszło do przestępstwa, na przykład gróźb, pobicia albo napaści seksualnej.
5. Het Juridisch Loket – bezpłatna porada, jeśli masz niskie dochody i niewielkie oszczędności. Po polsku napiszesz przez formularz kontaktowy albo porozmawiasz na dyżurach dla pracowników z zagranicy.

Jak udowodnić mobbing?

W sporze o mobbing najważniejsze są dowody. Sąd nie opiera się na samym poczuciu, że ktoś Cię nie szanuje. Musi zobaczyć konkretne, powtarzające się zachowania. Gromadź:

• dziennik zdarzeń – data, godzina, miejsce, co się stało, kto był świadkiem;
• wiadomości – e-maile, SMS-y i wiadomości z WhatsApp z obraźliwymi uwagami albo groźbami;
• oświadczenia świadków – pisemne relacje kolegów, którzy widzieli zachowanie;
• Twoje zgłoszenia – kopie skarg do przełożonego, agencji albo działu kadr i odpowiedzi na nie;
• dokumentację medyczną – jeśli z powodu mobbingu korzystasz z pomocy lekarza.

Dyskryminacja Polaków w pracy

Holenderska ustawa o równym traktowaniu (AWGB) zakazuje gorszego traktowania m.in. ze względu na obywatelstwo i rasę, do której należy też pochodzenie narodowe. Chroni Cię więc zarówno wtedy, gdy ktoś traktuje Cię gorzej, bo masz polskie obywatelstwo, jak i wtedy, gdy wyśmiewa Twoje pochodzenie albo akcent. Takie zachowanie może być zakazanym molestowaniem (po niderlandzku intimidatie, art. 1a AWGB), czyli zachowaniem, które narusza Twoją godność i tworzy wobec Ciebie wrogą, poniżającą lub upokarzającą atmosferę.

• Jeśli przedstawisz fakty, które wskazują na dyskryminację, to pracodawca musi udowodnić, że nie dyskryminował (art. 10 AWGB).
• Pracodawcy nie wolno Cię karać za to, że złożyłeś skargę (art. 8a AWGB). Wypowiedzenie umowy z takiego powodu możesz unieważnić przed sędzią kantonalnym (art. 8 AWGB). Termin jest nieprzekraczalny: wniosek musi trafić do sądu w ciągu 2 miesięcy od dnia zakończenia umowy (art. 7:686a ust. 4 lit. a BW).
• Skargę możesz złożyć bezpłatnie do College voor de Rechten van de Mens. Postępowanie toczy się po niderlandzku: samą skargę trzeba co do zasady złożyć po niderlandzku (po angielsku tylko wyjątkowo, za zgodą College). Załączniki po angielsku, niemiecku lub francusku zwykle nie wymagają tłumaczenia, ale dokumenty po polsku – tak. Bezpłatnego tłumacza na rozprawie dostaniesz, jeśli zgłosisz taką potrzebę co najmniej 4 tygodnie przed rozprawą. Opinia nie jest wiążąca, ale sąd musi ją wziąć pod uwagę. Na opinię czeka się zwykle 15–18 miesięcy; przy zwolnieniu albo kończącej się umowie możesz we wniosku poprosić o tryb przyspieszony. Skarga do College nie wstrzymuje terminów sądowych, np. 2 miesięcy na zakwestionowanie zwolnienia.

Nierówna płaca to osobny temat – zobacz: dyskryminacja płacowa.

Molestowanie seksualne w pracy

Molestowanie seksualne to każde zachowanie o seksualnym podtekście – słowa, gesty albo dotyk – które narusza Twoją godność (art. 7:646 BW i art. 1a AWGB). Pracodawcy nie wolno Cię karać za to, że odrzuciłeś takie zachowanie albo je znosiłeś (art. 7:646 ust. 9 BW). Jeśli doszło do napaści, zgłoś to także na policję.

Zachorowałeś przez mobbing?

Jeśli z powodu mobbingu nie możesz pracować, zgłoś chorobę. Przy pracy przez agencję zrób to w pierwszym dniu, przed godz. 10.00, zarówno agencji, jak i firmie, w której pracujesz (art. 29 CAO dla pracowników tymczasowych); jeśli pracujesz bezpośrednio u pracodawcy – według zasad z umowy lub CAO. Dopóki trwa Twoja umowa, w czasie choroby przysługuje Ci przez najwyżej 104 tygodnie co najmniej 70% wynagrodzenia (do ustawowego limitu), a przez pierwsze 52 tygodnie nie mniej niż płaca minimalna (art. 7:629 BW). Jeśli umowa z agencją skończy się w czasie choroby, np. z upływem uzgodnionej daty, dalsze świadczenie chorobowe (Ziektewet) wypłaca UWV albo – jeśli sama ponosi to ryzyko – agencja. Zobacz: wynagrodzenie podczas choroby.

Sam konflikt w pracy nie zawsze oznacza chorobę. Lekarz zakładowy może wtedy zalecić krótką przerwę – według wytycznych lekarzy zakładowych (NVAB) najwyżej 2 tygodnie zwolnienia z pracy – albo czasową pracę w innym miejscu firmy. Jeśli nie zgadzasz się z lekarzem zakładowym, możesz poprosić o drugą opinię innego lekarza albo o opinię eksperta UWV (deskundigenoordeel, dla pracownika 100 euro). Zobacz: lekarz zakładowy.

Uwaga: nie przestawaj przychodzić do pracy bez zgłoszenia choroby i bez uzgodnienia z pracodawcą. Ryzykujesz wtedy utratę wynagrodzenia, a nawet zwolnienie dyscyplinarne.

Odszkodowanie i rozwiązanie umowy

• Odszkodowanie. Pracodawca odpowiada za szkodę, której doznasz przy pracy, także za szkodę psychiczną (art. 7:658 BW; Hoge Raad, 11.03.2005, ECLI:NL:HR:2005:AR6657). Musisz wykazać, że praca odbywała się w szkodliwych warunkach i że masz dolegliwości, które mogły z nich wyniknąć. Wtedy to pracodawca musi udowodnić, że zrobił wszystko, co należało, żeby Cię chronić. Holenderskie prawo nie przewiduje przy tym minimalnej kwoty – liczy się rzeczywista szkoda, np. utracone zarobki, koszty leczenia i zadośćuczynienie. Zobacz: jakie odszkodowanie.
• Rozwiązanie umowy przez sąd. Możesz poprosić sędziego kantonalnego o rozwiązanie umowy (art. 7:671c BW). Jeśli pracodawca zawinił poważnie (ernstig verwijtbaar), należy Ci się odprawa (art. 7:673 BW), a sąd może przyznać Ci dodatkowo słuszne odszkodowanie. Zobacz: rozwiązanie umowy przez sąd i słuszne odszkodowanie.
• Nie odchodź sam bez porady. Jeśli wypowiesz umowę sam, możesz stracić odprawę i zasiłek WW. Najpierw sprawdź, co możesz zyskać na innej drodze.

Termin: roszczenie o odszkodowanie za szkodę na zdrowiu przedawnia się po 5 latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i o tym, kto za nią odpowiada (art. 3:310 BW). O odprawę po zakończeniu umowy z winy pracodawcy możesz wystąpić do sądu w ciągu 3 miesięcy od końca umowy (art. 7:686a ust. 4 BW).

Co zrobić teraz?

1. Zacznij prowadzić dziennik zdarzeń i zachowuj wiadomości.
2. Zgłoś mobbing na piśmie: przełożonemu, działowi kadr albo osobie zaufania, a przy pracy przez agencję – także agencji.
3. Jeśli źle się czujesz, idź do lekarza rodzinnego (huisarts) i poproś o rozmowę z lekarzem zakładowym.
4. Jeśli pracodawca nic nie robi, zgłoś sprawę do Inspekcji Pracy, a przy dyskryminacji – do College voor de Rechten van de Mens.
5. Zanim wypowiesz umowę albo podpiszesz porozumienie, skonsultuj się z prawnikiem.

A w Polsce? Od 5 listopada 2026 r. obowiązuje nowe brzmienie art. 94³ Kodeksu pracy (Dz.U. 2026 poz. 1046). Mobbing to uporczywe nękanie pracownika, czyli takie, które jest powtarzalne, nawracające lub stałe – nie musi już być długotrwałe, a zadośćuczynienie nie zależy już od tego, czy mobbing wywołał rozstrój zdrowia. Pracownik może żądać zadośćuczynienia w wysokości co najmniej sześciokrotności płacy minimalnej (w 2026 r. 28 836 zł, w 2027 r. 29 700 zł). W Holandii takiej minimalnej kwoty nie ma, ale dobrze udokumentowana sprawa może dać odszkodowanie za rzeczywiste straty oraz odprawę i słuszne odszkodowanie przy rozwiązaniu umowy. Jeśli pracujesz dla holenderskiej agencji, zwykle obowiązuje Cię prawo holenderskie.

Najczęstsze pytania